Κατηγορία: Classical Martial Sciences

Gyokko ryu kosshijutsu 玉虎流骨指術 Το κόσμημα των πολεμικών τεχνών

Η κλασσική γενεαλογία Gyokko ryu kosshijutsu 玉虎流骨指術 είναι ένα ιαπωνικό πολεμικό σύστημα προ-μεσαιωνικής καταγωγής, που διδάσκεται εντός της ιαπωνικής οργάνωσης Bujinkan 武神館. Προστάτης και συνεχιστής της γενεαλογίας σήμερα είναι ο Ishizuka Tetsuji Soke. Η γενεαλογία αυτή θεωρείται πως σήμερα είναι 36 γενεών1 και μια από τις μήτρες κατοπινών γενεαλογιών πολεμικών επιστημών, που αναπτύχθηκαν στην περιοχή της ιαπωνικής περιφέρειας Mie. Αναπτύχθηκε λόγω της ανάγκης της επιβίωσης, εντός μιας παρατεταμένης εμπόλεμης περιόδου της ιαπωνικής ιστορίας. Παραδοσιακά απευθυνόταν σε ήδη έμπειρους πολεμιστές, με στόχο την ανάπτυξη ενός συνόλου πρακτικών δεξιοτήτων που θα αύξαναν τις πιθανότητες επιβίωσης ενός άοπλου ενάντια σε βίαιες επιθέσεις με λεπίδες διαφορετικού μήκους. Η ικανότητα αυτή περιγράφεται ως Mutoudori 無刀捕り και διαχρονικά εξακολουθεί να θεωρείται ως η πλέον υψηλότατου επιπέδου όλων των πολεμικών τεχνών2.

Για να κατανοήσουμε περισσότερα για τη συγκεκριμένη κλασσική γενεαλογία, αρχικά οφείλουμε να κατανοήσουμε σε βάθος την εικόνα που περιγράφουν οι χαρακτήρες kanji που χρησιμοποιούνται. Η χρήση των κινεζικών χαρακτήρων στην Ιαπωνία ξεκίνησε περί τον 5ο αιώνα μ.Χ. μέσω της εμπορικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής ανταλλαγής με την Κίνα και την Κορέα. Οι Ιάπωνες υιοθέτησαν τους χαρακτήρες και τους προσάρμοσαν στη δική τους γλώσσα και γραφή. Η κύρια ερμηνεία τους παραμένει σταθερή και στις δύο γλώσσες, αν και μπορεί να υπάρχουν λεπτές διαφοροποιήσεις στη χρήση και τη συμβολική σημασία, ανάλογα με το πολιτισμικό πλαίσιο.

Κάθε ιδεόγραμμα του ονόματος της σχολής εμπεριέχει μια σειρά ερμηνειών ή ακόμη και συμβολισμών, οι οποίοι μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα την συνολική εικόνα που περιγράφεται. Λαμβάνοντας υπόψη τη γλωσσική ιδιομορφία, το πολιτισμικό πλαίσιο και τους σχετικούς συμβολισμούς της Άπω Ανατολής θα προσπαθήσουμε κατά το δυνατόν να εμβαθύνουμε στον συσχετισμό των πρώτων δυο χαρακτήρων που αποτελούν τη φράση, και να αποσαφηνίσουμε την κεντρική εικόνα που εμπεριέχουν. Αρχικά, η πλήρης φράση Gyokko ryu koshijutsu 玉虎流骨指術 μας περιγράφει κυριολεκτικά:

«玉 νεφρίτης – 虎 τίγρη – 流 ρεύμα/γενεαλογία γνώσης – 骨 οστά/σκελετός – 指 δάκτυλα, φάλαγγες δακτύλων – 術 ικανότητα/σύνολο δεξιοτήτων»

Μια πρώτη, αφενός κυριολεκτική μεν μάλλον επιφανειακή δε, απόδοση του νοήματος της παραπάνω ιαπωνικής φράσης στα ελληνικά θα μπορούσε να είναι:

  • ροή/ρεύμα γνώσης/μια γενεαλογία που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά (流 – ryu)
  • ενός συνόλου δεξιοτήτων (術 – jutsu)
  • των οστών, του σκελετού (骨 – kotsu)
  • των δακτύλων των χεριών και των ποδιών (指 – shi)
  • της τίγρης από νεφρίτη (玉虎 – gyokko)

Στην παραπάνω φράση ο πρώτος χαρακτήρας (玉 – gyoku) στα κινέζικα σημαίνει «νεφρίτης» και χρησιμοποιείται για να περιγράψει πολύτιμους λίθους γενικότερα. Ο νεφρίτης ήταν και παραμένει ένας πολύτιμος λίθος υψηλής αξίας στην κινεζική κουλτούρα, συχνά συνδεδεμένος με αρετές όπως η καθαρότητα και η ανθεκτικότητα. Όταν ο χαρακτήρας υιοθετήθηκε στην Ιαπωνία, η βασική του σημασία παρέμεινε ίδια. Στα ιαπωνικά, ο χαρακτήρας επίσης σημαίνει «πολύτιμος λίθος» ή «κόσμημα». Ενώ μπορεί να αναφέρεται συγκεκριμένα στο νεφρίτη, η χρήση του γενικεύτηκε για να περιγράψει διάφορα πολύτιμα αντικείμενα και κοσμήματα. Ουσιαστικά, τόσο στην κινεζική όσο και στην ιαπωνική κουλτούρα, ο χαρακτήρας συμβολίζει την εικόνα:

«της ομορφιάς, της αξίας, της καθαρότητας και της ανθεκτικότητας».

Το αμέσως επόμενο ιδεόγραμμα ( 虎 – tora) μας δίνει την εικόνα της «τίγρης». Παρόλο που δεν είναι ενδημική στην Ιαπωνία, η πολιτισμική και θρησκευτική ανταλλαγή μεταξύ της ηπειρωτικής Ασίας και των ιαπωνικών νησιών συνέβαλλε στην διάδοσή του στην ιαπωνική κοινωνία. Η συμβολική σημασία της τίγρης υιοθετήθηκε και προσαρμόστηκε στην ιαπωνική τέχνη, μυθολογία και θρησκεία. Ο συμβολισμός και η ερμηνεία του χαρακτήρα έχουν επίσης διατηρηθεί παρόμοιοι μεταξύ της Κίνας και της Ιαπωνίας, συμβολίζοντας τη δύναμη, το θάρρος και τη γενναιότητα, την ιδέα της προστασίας και της περιφρούρησης, τη στρατιωτική ισχύ, την πνευματική προστασία. Αποτυπώνει την εικόνα:

«του θάρρους και της γενναιότητας που προσδίδουν την απαραίτητη ισχύ, για την προστασία από τον κίνδυνο».

Σύμφωνα με τα παραπάνω, μπορούμε να εξάγουμε ορισμένα συμπεράσματα σχετικά με τις ποιότητες και τα χαρακτηριστικά, που συμβολικά κωδικοποιούνται στους χαρακτήρες και την ερμηνεία του ονόματος της γενεαλογίας, και να προσδώσουμε βαθύτερο νόημα στην αρχική μας απόδοση. Πρόκειται λοιπόν για το:

«πολύτιμο και όμορφο [όπως ένα κόσμημα], καθαρό/αγνό [ως προς τον σκοπό ύπαρξης], ανθεκτικό [στο χρόνο, στη φθορά, στη λήθη] ρεύμα γνώσης/γενεαλογία, [ενός συνόλου] δεξιοτήτων [σχετικά με την κατάλληλη χρήση] του σκελετού και των δακτύλων, [για την αύξηση] της ισχύος, του θάρρους και της γενναιότητας, [με σκοπό] την προστασία από τον κίνδυνο».

Αρχικό κίνητρο δημιουργίας και ύπαρξης αυτού του ρεύματος γνώσης, υπήρξε η ανάγκη της επιβίωσης ανεξάρτητα από τον βαθμό της αντιξοότητας. Μέσο της είναι η κατάλληλη χρήση του ανθρώπινου σκελετού, μέσω συγκεκριμένων σωματικών και ψυχο-συναισθηματικών τοποθετήσεων και κίνησης, για την μετακίνηση στην κατάλληλη και πλέον ασφαλή περιοχή του χώρου, στον κατάλληλο ρυθμό και χρόνο. Σκοπός και αποτέλεσμα της μεθόδου εξάσκησης είναι:

α) σε πρακτικό επίπεδο η αύξηση της ισχύος και η επίτευξη της ικανότητας διαφυγής, σε κάθε κλίμακα, μιας βίαιης, ένοπλης επίθεσης όντας άοπλοι.

β) την επίτευξη της απαιτούμενης εσωτερικής, ψυχο-συναισθηματικής κατάστασης θάρρους, κουράγιου και γενναιότητας, που δύναται να ανταπεξέλθει στο σοκ της βίαιης απειλής.

γ) την επίτευξη μιας εστιασμένης ψυχο-συνειδησιακής κατάστασης του νου, αυξημένης εγρήγορσης και διαρκούς ροής, εντός της χαώδους περιόδου της απειλής.

Η ύλη της γενεαλογίας διδάσκει τις ακόλουθες δεξιότητες:

1. ολιστικής ρύθμισης του ενιαίου συνόλου «σώματος-συναισθήματος-νου», απέναντι σε βίαιες απειλές από το εξωτερικό περιβάλλον.

2. ένα ενιαίο μοντέλο χρήσης της σκελετικής δομής και του βάρους, που επιτρέπει αποδοτική και αποτελεσματική κίνηση στα 3 επίπεδα του χώρου.

3. επιθετικές κρουστικές δεξιότητες με όλες τις κύριες αρθρώσεις των άνω και κάτω άκρων, της κεφαλής, καθώς και παλαιστικές δεξιότητες αρπαγής ενάντια στον άνω κορμό, τις αρθρώσεις των άνω άκρων, την πρόσθια και την οπίσθια πλευρά της άρθρωσης του αυχένα.

4. υποδοχής της εισερχόμενης δύναμης, είτε από μια εισερχόμενη απειλή είτε από το έδαφος καθεαυτό, σε περίπτωση απώλειας στήριξης.

5. χρήσης όπλων διαφορετικού μήκους και είδους, υπό μια ενιαία μεθοδολογία κίνησης.

6. δεξιότητες διαφυγής ενάντια σε λεπίδες, βασισμένες στην αποδοτική κίνηση και τους κατάλληλους βηματισμούς, στον τετραδιάστατο χωροχρόνο.

7. ένα συμβολικό, κοσμολογικό γνωσιακό μοντέλο βασισμένο στη θεωρία inyo (yinyang), που λόγω της πολιτισμικής και θρησκευτικής ανταλλαγής ανάμεσα στην ηπειρωτική Κίνα και τα νησιά της Ιαπωνίας, πραγματεύεται τις ιδέες της κενότητας, της ενότητας, της δυαδικότητας, της τριαδικότητας, της πολλαπλότητας και του άπειρου, ενώ ταυτόχρονα τα συνδέει τόσο με τη δομή και το περιεχόμενο της γενεαλογίας όσο και την ίδια την κινησιολογία του συστήματος3.

Σήμερα στον 21ο αιώνα, θα μπορούσαμε να πούμε με βεβαιότητα πως η εξάσκηση με την παραπάνω μέθοδο αναπτύσσει σημαντικά την κιναισθητική αντιληπτικότητα του ασκούμενου, και ταυτόχρονα δύναται να καλλιεργήσει την επαφή με πολύπλοκες ιδέες κατά ορισμένα αρχαϊκά μεν διαχρονικά επίκαιρα δε, μοντέλα γνώσης που κατηγοριοποιούν τα ουράνια και γεωλογικά φαινόμενα, τη φύση, τον ανθρώπινο πολιτισμό και την ευρύτερη πραγματικότητα, προσδίδοντας νόημα στις ανθρώπινες υπαρξιακές αναζητήσεις.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Ishizuka, T. (2024). Gyokko ryu: Legacy and Techniques (K. Zoughari, Μετ.). Paris: Ryugi Shuppan

Meunier, S. (2009). Kihon no Izen: At the Beginning of the Practice. Montreal: Budo Montreal

Zoughari, K. (2010). The Ninja, Ancient Shadow Warriors of Japan. North Clarendon, Vermont: Tuttle Publishing

  1. (Ishizuka, 2024), σ. 16 ↩︎
  2. Ό.π., σ. 31 ↩︎
  3. (Meunier, 2009) ↩︎

Η πεμπτουσία του Φυσικού Νόμου

Οι αρχές της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης1 είναι μια πρακτική φιλοσοφία που σχετίζεται με την τέχνη της παρατήρησης κι αφορά την επιβίωση και την ευημερία. Προσφέρει εσωτερική ειρήνη και σταθερότητα μπροστά στις διαρκείς αλλαγές ενός μεταβαλλόμενου κόσμου.

Η τέχνη της αποτροπής2 και η στρατηγική αφορούν την προστασία του σώματος, του νου και της κοινωνίας από τον κίνδυνο. Η σφυρηλάτηση του σώματος και του νου, δια μέσω της τέχνης της αποτροπής, είναι το αντίδοτο απέναντι σε μια ενδεχόμενη, δυνάμει θανατηφόρα καταστροφή.

Η ιατρική τέχνη είναι το φάρμακο που σώζει ζωές, όμως αν γίνει ακατάλληλη χρήση της μετατρέπεται σε φαρμάκι που αυξάνει τον ανθρώπινο πόνο. Όμοια, το φαγητό και τα ποτά μας διατηρούν στη ζωή, όμως η υπερβολή ή η έλλειψή τους σταδιακά καταστρέφει το σώμα.

Η τέχνη της πολιτικής αφορά την προστασία και ασφάλεια των πολιτών, την συνετή διαχείριση των φυσικών πόρων και την ορθή διακυβέρνηση της χώρας για την επίτευξη της συλλογικής ευημερίας. Αντίθετα όταν κυριαρχεί η διαφθορά, η άγνοια και η δειλία τότε προκαλείται σύγχυση κι ο λαός βασανίζεται.

Όταν στα θεμέλια της θρησκείας φωλιάζει η ειλικρίνεια, οι πιστοί νιώθουν προστασία κι εμπιστοσύνη απέναντι στο μέγα μυστήριο του θανάτου, οι οικογένειες ευημερούν κι ολόκληρη η κοινωνία ωφελείται. Στην αντίθετη περίπτωση, η κακή ερμηνεία και χρήση της θρησκείας προκαλεί μεγάλες καταστροφές στους ανθρώπους και την ευρύτερη κοινωνία.

H αυθεντική ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και ο έλεγχος της κακεντρέχειας είναι το θεμέλιο της ορθής ηθικής, που με τη χάρη του Ιερού δημιουργεί τον παράδεισο εντός της ανθρώπινης κοινωνίας. Το κάθε πρόσωπο-πολίτης οφείλει να γνωρίζει αυτό το ιερό αίσθημα δικαιοσύνης που θα του χαρίσει βαθιά πνευματική ματιά. Η απουσία τους διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό κι επιφέρει την παρακμή του πολιτισμού.

Η συνεχής πρακτική εξάσκηση στις σωματικές μεθόδους και διδασκαλίες των αρχών της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης, ανοίγει τις πύλες και δίνει πρόσβαση στην κατανόηση του κόσμου με μια εξίσου βαθιά πνευματική ματιά. Η στρατηγική τέχνη κι οι αρχές της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης εμπεριέχουν σοφία που ακονίζει το πνεύμα και το σώμα του ανθρώπου ολιστικά.

Βιβλιογραφική αναφορά:

Zoughari, K. (2010). The Ninja, Ancient Shadow Warriors of Japan. North Clarendon, Vermont: Tuttle Publishing

Πρωτότυπο κείμενο στα Ιαπωνικά: Ninjutsu no Hiketsu-bun 忍術秘訣文 by Toshitsugu Takamatsu, 33rd Soke of Togakure ryu Ninpô

Μετάφραση από τα Ιαπωνικά: Dr Kacem Zoughari, PhD

Τίτλος, μετάφραση κι επιμέλεια στα Ελληνικά: Βασίλης Τσάκαλος

Σημειώσεις:

  1. Το ανθρώπινο πλάσμα είναι το πλέον προσαρμοστικό όλων των υπολοίπων, το συναντούμε σε κάθε κλίμα από τον Ισημερινό έως τους Πόλους. Ο όρος «αρχές της υπομονής, επιμονής και διατήρησης» αναφέρεται στον ιαπωνικό όρο 忍法 – ninpō, ο οποίος σχετίζεται ακριβώς με την εγγενή ανθρώπινη ικανότητα της προσαρμοστικότητας και της επιβίωσης, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. ↩︎
  2. Ο όρος «τέχνη της αποτροπής» αναφέρεται στον ευρύτερα ασιατικό όρο 武術 – bujutsu (ιαπ.), wushu (κιν.) αντί της συνήθους απόδοσης που έχει επικρατήσει ως «πολεμικές τέχνες». Θεωρούμε πως λόγω πολυχρησίας στον δυτικό κόσμο δεν αποδίδεται το πλήρες εύρος της αρχικής έννοιας. Αντίθετα θεωρούμε πως ο όρος «αποτροπή» ή «deterrence» (αγγλ.) που χρησιμοποιείται στη γεωπολιτική και τη στρατηγική, αποδίδει ορθότερα στις δυτικές γλώσσες το πλήρες εύρος της έννοιας 武. ↩︎

Το κόστος της περιπέτειας

Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή που ερχόμαστε αντιμέτωποι με την περιπέτεια και τον πιθανό κίνδυνο που αυτή ενέχει. Είναι μια περίοδος αυξημένης αβεβαιότητας, ακόμη κι αυξημένης εντροπίας, ενώ αντίστοιχα το αίσθημα σταθερότητας και ασφάλειας μειώνεται. Κατά την επαφή κάθε πλάσματος με τον κίνδυνο συμβαίνουν ορισμένες αλλαγές στο νευρικό του σύστημα. Πρόκειται για μια κατάσταση του νευρικού συστήματος που είναι εγγεγραμμένη στον βιολογικό μας προγραμματισμό από την εμφάνιση της βιολογικής ζωής στην Γαία, γνωστή σήμερα ως «λειτουργία μάχης ή φυγής». Η επιθετικότητα και ο φόβος είναι εντυπωμένα στο γενετικό υλικό κάθε ζωντανού πλάσματος από την απαρχή του κόσμου και είναι οι φυσικές αντιδράσεις ενός ζωντανού πλάσματος μπροστά στον επερχόμενο κίνδυνο. Η πρώτη φυσική αντίδραση είναι η φυγή καθώς κάθε βίαιη σωματική αντιπαράθεση δύναται να επιφέρει τραύματα που στην φύση μπορεί να αποβούν μοιραία. Στην περίπτωση του αποκλεισμού της διαφυγής κάθε ζωντανό πλάσμα που αντιλαμβάνεται τον επερχόμενο θάνατό του θα προσπαθήσει να αμυνθεί με όποιο τρόπο διαθέτει, εστιάζοντας την ενέργεια που θα διέθετε προς την αποφυγή της βίαιης αντιπαράθεσης σε μια αμυντικού τύπου επιθετικότητα. Όμως υπάρχει και μια τρίτη αντίδραση μπροστά στον κίνδυνο, ο τρόμος. Ο τρόμος παραλύει το πλάσμα καθιστώντας το ανήμπορο να αντιδράσει είτε δραπετεύοντας είτε δίνοντας την απαιτούμενη μάχη, πολλές φορές ακόμη κι αποστρέφοντας το βλέμμα του από τον επερχόμενο κίνδυνο.

Τα συναισθήματα αυτά επηρεάζουν το πλάσμα με συγκεκριμένους τρόπους και εκφράζονται μέσω ορισμένων συμπτωμάτων. Αυτά έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί ήδη από τους αρχαίους Έλληνες, Ινδούς και Κινέζους παραδοσιακούς ιατρούς. Υπό το πρίσμα της παραδοσιακής ιατρικής ο θυμός, η οργή και η επιθετικότητα είναι ένα ενιαίο κλιμακούμενο συναίσθημα και αντίδραση που στις θεωρίες της παραδοσιακής ιατρικής σχετίζεται με το ήπαρ. Στην γλώσσα μας υπάρχει γι’ αυτή την περίσταση η φράση: «του έπρηξε το συκώτι» που τουλάχιστον γλωσσολογικά υποδηλώνει την σχέση μεταξύ του θυμού και του ήπατος. Όμοια ο φόβος είναι ένα συναίσθημα που σχετίζεται με το ουρογεννητικό σύστημα και τα νεφρά. Πράγματι παρατηρούμε πως σε μια κατάσταση έντονου φόβου ή τρόμου παρατηρείται ακατάσχετη ενούρηση. Στην ελληνική γλώσσα υπάρχει η φράση: «κατουρήθηκε από τον φόβο του» που υποδηλώνει την σχέση μεταξύ φόβου και ούρησης. Κατά την μεταξύ τους σχέση ο θυμός είναι ένα πιο επιφανειακό συναίσθημα που συνήθως υποκρύπτει βαθύτερα στρώματα φόβου. Μετά από ένα τέτοιο έντονο σοκ το νευρικό σύστημα μπορεί να απορρυθμιστεί μακροπρόθεσμα κι ο οργανισμός να παραμείνει σε κατάσταση «μάχης ή φυγής». Αυτό είναι το λεγόμενο «Μετατραυματικό Σύνδρομο Στρες» το οποίο υποσκάπτει την υγεία του ατόμου και μπορεί να το οδηγήσει σε ανικανότητα διαχείρισης του περιβάλλοντός του και μη λειτουργικότητα.

Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως οι παραπάνω αντιδράσεις μπορούν να μετατεθούν αυτούσιες από το ατομικό στο συλλογικό επίπεδο μιας κοινωνίας. Όταν τα συναισθήματα αυτά συσσωρεύονται ακατέργαστα στο συλλογικό ασυνείδητο διαμορφώνουν τον παλμό της κοινωνίας, καθιστώντας την περισσότερο επιθετική, φοβική ή τρομαγμένη, ανήμπορη ν’ αντιδράσει. Οι βιολογικές αυτές αντιδράσεις διαμορφώνουν την ανθρώπινη ιστορία από καταβολής της όταν κυριαρχούν στο συλλογικό ασυνείδητο. Ο μέσος Έλληνας πολίτης ως το 2011 δεν είχε βρεθεί σε κατάσταση ακραίου συλλογικού κινδύνου για περίπου 6 δεκαετίες, από το τέλος του εμφύλιου πολέμου το 1949 έως και το 2010 όταν ξεκίνησε η πολυεπίπεδη κρίση. Όταν αυτή τελικά ξέσπασε ένα μέρος του ελληνικού πληθυσμού φάνηκε απροετοίμαστο απέναντι στον κίνδυνο που εισέβαλε στις ζωές των πολιτών από το εξωτερικό περιβάλλον. Η ξαφνική αλληλεπίδραση των πολιτών με το ελλειμματικό περιβάλλον της Κρίσης προκάλεσε έντονο στρες επιβίωσης με βιοχημικές και ψυχοδιανοητικές αλλοιώσεις που απείλησαν την ακεραιότητα και την ίδια την ζωή του όντος. Οι πιο ευάλωτοι λύγισαν υπό το βάρος της αυξανόμενης ανέχειας με αποτέλεσμα την ανάλογη αυξητική τάση ακόμη και των αυτοκτονιών σε σχέση με την προ 2010 εποχή. Τραγικά παραδείγματα που συνέβησαν το 2011 λόγω της απελπισίας που προέκυψε από την αυξανόμενη ανέχεια ήταν ο ηλικιωμένος που αυτοπυροβολήθηκε στην πλατεία Συντάγματος αφήνοντας πίσω του ένα σημείωμα, η γιαγιά που αυτοπυρπολήθηκε στην Ζάκυνθο κι ένας 60χρονος που ανέβηκε στην ταράτσα της πολυκατοικίας που διέμενε στην πλατεία Βάθης με την 90χρονη μητέρα του, την έσπρωξε στο κενό και ακολούθησε κι ο ίδιος. Όσοι είχαν περισσότερες οικονομικές, σωματικές και ψυχοδιανοητικές αντοχές άντεξαν κάποια χρόνια παραπάνω.

Το σύνολο της Ελληνικής κοινωνίας υπέστη πολλαπλά σοκ και επαναλαμβανόμενες υποβαθμίσεις στην ποιότητα ζωής της κατά την περασμένη δωδεκαετία οι οποίες πυροδότησαν μια πληθώρα συναισθημάτων σοκ, άρνησης, θυμού, οργής, διαπραγμάτευσης, θλίψης, απελπισίας, απόγνωσης, κατάθλιψης στο κοινωνικό συνεχές, εφάμιλλα με τα στάδια του πένθους μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα πένθος για τον προηγούμενο τρόπο ζωής μιας επίπλαστης αφθονίας που βίωσε η Ελληνική κοινωνία για περίπου 20 χρόνια, από την δεκαετία του 1990 έως το 2010. Απομένει το τελικό στάδιο της αποδοχής που θα επιτρέψει στην κοινωνία να ορθοποδήσει και να προχωρήσει προς το μέλλον. Το σύνολο της Ελληνικής κοινωνίας υπέστη πολλαπλά σοκ και επαναλαμβανόμενες υποβαθμίσεις στην ποιότητα ζωής της κατά την περασμένη δωδεκαετία οι οποίες πυροδότησαν μια πληθώρα συναισθημάτων σοκ, άρνησης, θυμού, οργής, διαπραγμάτευσης, θλίψης, απελπισίας, απόγνωσης, κατάθλιψης στο κοινωνικό συνεχές, εφάμιλλα με τα στάδια του πένθους μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα πένθος για τον προηγούμενο τρόπο ζωής μιας επίπλαστης αφθονίας που βίωσε η Ελληνική κοινωνία για περίπου 20 χρόνια, από την δεκαετία του 1990 έως το 2010. Απομένει το τελικό στάδιο της αποδοχής που θα επιτρέψει στην κοινωνία να ορθοποδήσει και να προχωρήσει προς το μέλλον.