Κατηγορία: Humanities

Η ολιστική προσέγγιση της «Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής℠» στο πλαίσιο της Ενιαίας Υγείας

Το σύμβολο Taijitu περιέχει τις ιδέες του Yin και του Yang. Κατά την παραδοσιακή σχολή των κινέζων φυσιοκρατών φιλοσόφων σχετίζεται με το ηλιακό φως και συμβολίζει την κατάσταση δυναμικής ισορροπίας που ενυπάρχει στη φύση. Είναι το δομικό θεμέλιο της ασιατικής σκέψης που διασυνδέει όλες τις παρακάτω μεθόδους που περιγράφονται.

Η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική℠ – Zhōngyī 中医 ανήκει στην κατηγορία των συστημάτων Παραδοσιακής, Συμπληρωματικής & Ολιστικής Υγείας℠, σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), αποδεδειγμένης ηλικίας τουλάχιστον 2200 ετών. Διαμορφώθηκε μέσα από τη μακραίωνη ζύμωση διαφορετικών θεωριών και μεθόδων, διατηρώντας ταυτόχρονα ορισμένα θεμελιώδη αξιώματα που της δίνουν συνοχή. Από τα μέσα του 19ου αιώνα έχει σταδιακά ενσωματώσει και της θεωρίες της σύγχρονης ανατομίας και φυσιολογίας, δημιουργώντας έναν απαράμιλλο συνδυασμό στην υπηρεσία της Ενιαίας Υγείας.

Η υγεία θεωρείται πως είναι η φυσική κατάσταση ισορροπίας του οργανισμού ως ενός ενιαίου σωματικού και ψυχοσυναισθηματικού συνόλου. Οι ουσιαστικότεροι παράγοντες που σχετίζονται με την διατήρηση της υγείας είναι η ισορροπία μεταξύ κίνησης και διατροφής καθώς και οι συνθήκες του περιβάλλοντος, τόσο οι φυσικές όσο και οι κοινωνικές. Κάθε οργανισμός που αποκλίνει από την κατάσταση της υγείας διαθέτει τη ροπή να επανέλθει σε αυτή μέσω των φυσικών δυνάμεων αυτοΐασης. Ο ρόλος του θεραπευτή ΠΚΙ℠ είναι να συμβάλλει στη συντόμευση του χρόνου αποκατάστασης και να βοηθά τον πελάτη του να διατηρεί την υγεία και την ευζωία του.

Οι 5 κατηγορίες θεραπείας της ΠΚΙ℠

Η ΠΚΙ℠ χρησιμοποιεί πέντε κύριες κατηγορίες εξισορρόπησης του τσι, με πρώτη την ορθή διατροφή και δεύτερη την άσκηση. Με αυτούς τους τρόπους ο οργανισμός μπορεί να διατηρείται υγιής. Στην περίπτωση που χρειάζεται υποστήριξη, μπορεί αρχικά να χρησιμοποιηθεί η μάλαξη ως ηπιότερο μέσο. Η βεντουζοθεραπεία, η μοξαθεραπεία και o βελονισμός ΠΚΙ℠ δύναται να αποκαταστήσουν περαιτέρω την απρόσκοπτη ροή του τσι. Επιπλέον η χρήση της φυτοθεραπείας είναι μια εξαιρετική συμπληρωματική μέθοδος για την αποκατάσταση της υγείας του όντος. Πιο αναλυτικά οι μέθοδοι σε αυτές τις πέντε κατηγορίες είναι:

  • Διατροφή – Shíliáo 食療. Κατατάσει τις τροφές σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση της ΠΚΙ℠ . Αφορά την ιδέα πως η ίδια μας η τροφή μπορεί να λειτουργήσει ως «φάρμακο ή φαρμάκι», ανάλογα με τις επιλογές που κάνουμε και τον τρόπο χρήσης της. Η κεντρική ιδέα αφορά τη βρώση κατάλληλης τροφής με μέτρο, σύμφωνα με τις εποχές και το περιβάλλον που ζούμε.
  • Καλλιέργεια του τσι – Qìgōng 氣功. Είναι μια ολιστική μέθοδος άσκησης ευρέως φάσματος, από ήπια έως ιδιαίτερα απαιτητική. Περιλαμβάνει τη διατήρηση στατικών ισομετρικών θέσεων, ήπιων αργών κίνησεων, συντονισμό διαφορετικών κινήσεων, ρύθμιση της αναπνοής και εστίαση του νου. Είναι ιδανικές για όλες τις ηλικίες για την πρόληψη, βελτίωση και αποκατάσταση της υγείας.
  • Άσκηση ντάογιν – Dǎoyǐn 導引. Είναι μια σειρά από ασκήσεις συντονισμού του σώματος και του νου. Δίνεται έμφαση στις διατάσεις. Οι ασκήσεις γίνονται τόσο σε όρθια θέση όσο και στο έδαφος. Ιστορικά είναι ο πρόδρομος του τσιγκόνγκ, που συνδέθηκε με την εισαγωγή της ινδικής κουλτούρας στην Κίνα κατά τον 3ο αι. μΧ.
  • Μάλαξη – Tuīná 推拿. Είναι η παραδοσιακή κινέζικη μέθοδος μάλαξης. Αν θα θέλαμε να μεταφράσουμε κυριολεκτικά τους κινέζικους χαρακτήρες, θα μπορούσαμε να τους αποδώσουμε ως «ανατρίψεις-ζυμώματα». Στην καθημερινή χρήση, μεταφράζεται απλώς ως «μάλαξη». Χρησιμοποιεί μια ποικιλία τεχνικών μάλαξης, δακτυλοπίεσης, χειροπρακτικής κ.α.
  • Οστεοπαθητική – Diēdǎ 跌打. Ο όρος κυριολεκτικά ερμηνεύεται ως «πέφτω και χτυπάω». Είναι ένας συνδυασμός ασιατικής τραυματολογίας και οστεοπαθητικής. Συνδυάζει επίσης bodywork και manual therapy. Συνοδεύεται από τη χρήση ειδικών συνταγών βοτανοθεραπείας εξωτερικής χρήσης για την αποκατάσταση των τραυματισμών.
  • Βελονισμός & Μοξαθεραπεία Zhēnjiǔ 針灸. Είναι κινέζικη μέθοδος. Περιλαμβάνει την τοποθέτηση ειδικών βελόνων και την εφαρμογή θερμότητας. Αυτό γίνεται μέσω της καύσης του βοτάνου Artemisia Annuae (ποικιλία της γνωστής μας αψιθιάς). Οι θεραπείες εφαρμόζονται σε χαρτογραφημένες περιοχές του σώματος. Αντιμετωπίζει το νου και το σώμα ολιστικά ως ένα ενιαίο σύνολο, και το βοηθά να επιστρέψει στην κατά το δυνατόν εύρυθμη κατάσταση ομοιόστασης.
  • Βεντουζοθεραπεία – Báguàn 拔罐. Μέθοδος τοποθέτησης ειδικών βεντουζών που τοποθετούνται στο δέρμα, με ειδικό πιστόλι εισρόφησης αέρα, δημιουργώντας κενό αέρος.
  • Mέθοδος απόξεσης με ειδικό εργαλείο – Guāshā 刮痧. Πρόκειται για μέθοδο απόξεσης και υπεραιμίας του δέρματος με ειδικό εργαλείο απόξεσης.
  • Βοτανοθεραπεία – Zhōngyào 中藥. Χρησιμοποιεί εκατοντάδες διαφορετικά βότανα σε συνδυασμούς, με αποτέλεσμα να δημιουργείται συνεργικό αποτέλεσμα. Οι φόρμουλες αυτές είναι ιδιαίτερα ισχυρές και χρησιμοποιούνται τουλάχιστον από τον 1ο αιώνα ως σήμερα στη σύγχρονη Κινέζικη Ιατρική. Συνολικά υπάρχουν περί τις 100.000 τέτοιες φόρμουλες που έχουν αναπτυχθεί εντός των τελευταίων 20 αιώνων. Στην κλινική πρακτική όμως συνήθως χρησιμοποιούνται μερικές εκατοντάδες από αυτές.

Το νήμα που ενώνει όλες τις παραπάνω μεθόδους είναι η ιδέα της «καλλιέργειας της ζωής» – Yang Sheng 養生. Αφορά την καλλιέργεια ενός υγιούς τρόπου ζωής που θρέφει το σώμα, τον νου και το πνεύμα, τονώνει την υγεία και προάγει την ευδαιμονία του όντος, διατηρώντας κατά το δυνατόν μια δυναμική ισορροπία. Η καλλιέργεια ενός υγιούς τρόπου ζωής περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς άξονες:

1. το ορθό συναίσθημα, που είναι η φυσική χαρά.

2. την ορθή διατροφή, σύμφωνα με το φυσικό ρυθμό.

3. την ορθή άσκηση, με διατάσεις, αναπνευστικές ασκήσεις και ήπιας ταχύτητας φυσική κίνηση.

4. τον ορθό ύπνο τις κατάλληλες ώρες, επίσης σύμφωνα με το φυσικό ρυθμό.

Η Βασική Θεωρία της Κινέζικης Κοσμολογίας

Η κεντρική ιδέα που διαπερνά την αρχαία φιλοσοφική κινέζικη σκέψη απ’ άκρο σε άκρο είναι η θεμελιώδης σημασία του ηλιακού φωτός και η μελέτη της εναλλαγής των φαινομένων της ζωής μέσα από τις ιδέες του Yinyang 陰陽, όπως μας αναφέρει το αρχαιότερο βιβλίο της Κίνας, το Βιβλίο της Αλλαγής – Yijing 易經 (3η χιλιετία πΧ). Μέσα από την παρατήρηση της ίδιας της φύσης αντιλαμβάνεται κάποιος την εναλλαγή των φαινομένων της ζωής και προσαρμόζει τον βίο του σύμφωνα με την αρχή της Φυσικότητας – Ziran 自然, όπως αναφέρεται στο επίσης πασίγνωστο Βιβλίο της Φυσικής Αρετής – Daodejing 道德經.

Κατανοώντας την αλληλοσυσχέτιση του Κόσμου μέσα από την παρατήρηση της φύσης οι αρχαίοι κινέζοι πρόγονοι συνέλαβαν πως τα φαινόμενα της ζωής μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις κύριες κατηγορίες. H θεμελιώδης αυτή ιδέα της κινέζικης σκέψης εκφράζεται μέσα από τη φράση «Ουρανός Γαία Άνθρωπος» – Tian Di Ren 天地人 και αποτελείται από:

α. στα ουράνια φαινόμενα, που προέρχονται από τις επιδράσεις του Ήλιου, της Σελήνης και των πλανητών και ρυθμίζουν το χρόνο.

β. στα γήινα φαινόμενα, που προέρχονται από τη χλωρίδα και την πανίδα, τη γεωμορφολογία και τη γεωγραφία του χώρου.

γ. στα φαινόμενα της ανθρώπινης κουλτούρας, που ορίζονται από την ανθρώπινη συμπεριφορά, το πολιτισμικό υπόβαθρο της εκάστοτε εποχής, τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.

Ενιαία και Παραδοσιακή Υγεία στον 21ο αιώνα

Σήμερα συναντούμε σχεδόν τις ίδιες ιδέες στον – κατά ΠΟΥ – ορισμό της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), όπου η σύγχρονη τάση υιοθετεί την ιδέα του ολισμού. Η Ενιαία Υγεία είναι μια ολιστική προσέγγιση που αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση της  υγείας των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος. Ο πλανήτης λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα,  όπου οι αλλαγές σε έναν τομέα επηρεάζουν τους υπόλοιπους. Αυτή η προσέγγιση είναι κρίσιμη για την  αντιμετώπιση προκλήσεων όπως οι ζωοανθρωπονόσοι (ασθένειες που μεταδίδονται μεταξύ ζώων και  ανθρώπων), οι λοιμώξεις, η μικροβιακή αντοχή και η κλιματική αλλαγή, που επιδεινώνουν την εξάπλωση  νέων ή επανεμφανιζόμενων ασθενειών.  

Ο ΠΟΥ προωθεί τη σύζευξη της σύγχρονης βιοϊατρικής με την Παραδοσιακή Υγεία σε ένα ενιαίο ολιστικό ιατρικό σύστημα, αναζητώντας μέσα από την επιστημονική έρευνα νέες λύσεις στα προβλήματα της δημόσιας υγείας του 21ο αι. Ως Παραδοσιακή Υγεία ορίζονται τα συστήματα εμπειρικής υγειονομικής περίθαλψης και ευεξίας, που προέρχονται από διαφορετικά ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια και που προηγούνται της σύγχρονης βιοϊατρικής. Δίνει έμφαση σε μια φυσική και ολιστική προσέγγιση για την αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ του νου, του σώματος και του περιβάλλοντος. Επιπλέον, η Συμπληρωματική Υγεία αναφέρεται σε πρόσθετες πρακτικές υγειονομικής περίθαλψης κι έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει το κυρίαρχο βιοϊατρικό παράδειγμα και να υποστηρίξει πιο ολοκληρωμένα τις ανάγκες της δημόσιας υγείας και ευεξίας του πληθυσμού.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

Chen, K.W.  «What is Yang Sheng»? http://yang-sheng.com/?page_id=55

Duan, Z.L.  (2012). Διαλέξεις στο 3ο συνέδριο TCM στην Αθήνα.

Feng, G., et al.  (2011).  Daodejing, 3rd edition.

Kaptchuk, T. (2000).  The Web that has no Weaver: Understanding Chinese Medicine, 2nd edition.

Kendall, D. (2002). Dao of Chinese Medicine: Understanding an Ancient Healing Art. Oxford University Press.

Liu, L. (2019). Classical Chinese Medicine. Hong Kong: Chinese University of Hong Kong Press.

Τηλικίδης, Α.  (1999).  Η Βασική Θεωρία της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής. Αθήνα: ΑΚΑΔΗΜΙΑ

Unschuld, P.  (2003).  Huangdi Neijing Suwen: Nature, Knowledge, Imagery in an Ancient Chinese Medical Text: With an Appendix: The Doctrine of the Five Periods and Six Qi in the Huang Di Nei Jing Su Wen.  California: University of California Press.

Unschuld, P.  (2017).  Διαλέξεις στην Ακαδημία Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής.

Wilhelm, R.  (1950).  Yijing: Book of Changes. Introduction by Carl G. Jung. 2rd edition. Princeton: Princeton University Press.

Χριστοφόρου, Γ.  Διδασκαλίες της παραδοσιακής οικογένειας neijiaquan Yin Cheng Gong Fa.

Zhong, Q.  Διαλέξεις στην Ακαδημία Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής.

One Health. (χ.χ.). Από World Health Organisation. Ανακτήθηκε από https://www.who.int/health-topics/one-health#tab=tab_1

Traditional, Complementary, and Integrative Medicine. (χ.χ.). Από World Health Organisation. Ανακτήθηκε από https://www.who.int/health-topics/traditional-complementary-and-integrative-medicine#tab=tab_1

Tian. (χ.χ.). Από Wikipedia.  Ανακτήθηκε από https://en.wikipedia.org/wiki/Tian

Ziran. (χ.χ.). Από Wikipedia. Ανακτήθηκε από https://en.wikipedia.org/wiki/Ziran

Gyokko ryu kosshijutsu 玉虎流骨指術 Το κόσμημα των πολεμικών τεχνών

Η κλασσική γενεαλογία Gyokko ryu kosshijutsu 玉虎流骨指術 είναι ένα ιαπωνικό πολεμικό σύστημα προ-μεσαιωνικής καταγωγής, που διδάσκεται εντός της ιαπωνικής οργάνωσης Bujinkan 武神館. Προστάτης και συνεχιστής της γενεαλογίας σήμερα είναι ο Ishizuka Tetsuji Soke. Η γενεαλογία αυτή θεωρείται πως σήμερα είναι 36 γενεών1 και μια από τις μήτρες κατοπινών γενεαλογιών πολεμικών επιστημών, που αναπτύχθηκαν στην περιοχή της ιαπωνικής περιφέρειας Mie. Αναπτύχθηκε λόγω της ανάγκης της επιβίωσης, εντός μιας παρατεταμένης εμπόλεμης περιόδου της ιαπωνικής ιστορίας. Παραδοσιακά απευθυνόταν σε ήδη έμπειρους πολεμιστές, με στόχο την ανάπτυξη ενός συνόλου πρακτικών δεξιοτήτων που θα αύξαναν τις πιθανότητες επιβίωσης ενός άοπλου ενάντια σε βίαιες επιθέσεις με λεπίδες διαφορετικού μήκους. Η ικανότητα αυτή περιγράφεται ως Mutoudori 無刀捕り και διαχρονικά εξακολουθεί να θεωρείται ως η πλέον υψηλότατου επιπέδου όλων των πολεμικών τεχνών2.

Για να κατανοήσουμε περισσότερα για τη συγκεκριμένη κλασσική γενεαλογία, αρχικά οφείλουμε να κατανοήσουμε σε βάθος την εικόνα που περιγράφουν οι χαρακτήρες kanji που χρησιμοποιούνται. Η χρήση των κινεζικών χαρακτήρων στην Ιαπωνία ξεκίνησε περί τον 5ο αιώνα μ.Χ. μέσω της εμπορικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής ανταλλαγής με την Κίνα και την Κορέα. Οι Ιάπωνες υιοθέτησαν τους χαρακτήρες και τους προσάρμοσαν στη δική τους γλώσσα και γραφή. Η κύρια ερμηνεία τους παραμένει σταθερή και στις δύο γλώσσες, αν και μπορεί να υπάρχουν λεπτές διαφοροποιήσεις στη χρήση και τη συμβολική σημασία, ανάλογα με το πολιτισμικό πλαίσιο.

Κάθε ιδεόγραμμα του ονόματος της σχολής εμπεριέχει μια σειρά ερμηνειών ή ακόμη και συμβολισμών, οι οποίοι μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα την συνολική εικόνα που περιγράφεται. Λαμβάνοντας υπόψη τη γλωσσική ιδιομορφία, το πολιτισμικό πλαίσιο και τους σχετικούς συμβολισμούς της Άπω Ανατολής θα προσπαθήσουμε κατά το δυνατόν να εμβαθύνουμε στον συσχετισμό των πρώτων δυο χαρακτήρων που αποτελούν τη φράση, και να αποσαφηνίσουμε την κεντρική εικόνα που εμπεριέχουν. Αρχικά, η πλήρης φράση Gyokko ryu koshijutsu 玉虎流骨指術 μας περιγράφει κυριολεκτικά:

«玉 νεφρίτης – 虎 τίγρη – 流 ρεύμα/γενεαλογία γνώσης – 骨 οστά/σκελετός – 指 δάκτυλα, φάλαγγες δακτύλων – 術 ικανότητα/σύνολο δεξιοτήτων»

Μια πρώτη, αφενός κυριολεκτική μεν μάλλον επιφανειακή δε, απόδοση του νοήματος της παραπάνω ιαπωνικής φράσης στα ελληνικά θα μπορούσε να είναι:

  • ροή/ρεύμα γνώσης/μια γενεαλογία που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά (流 – ryu)
  • ενός συνόλου δεξιοτήτων (術 – jutsu)
  • των οστών, του σκελετού (骨 – kotsu)
  • των δακτύλων των χεριών και των ποδιών (指 – shi)
  • της τίγρης από νεφρίτη (玉虎 – gyokko)

Στην παραπάνω φράση ο πρώτος χαρακτήρας (玉 – gyoku) στα κινέζικα σημαίνει «νεφρίτης» και χρησιμοποιείται για να περιγράψει πολύτιμους λίθους γενικότερα. Ο νεφρίτης ήταν και παραμένει ένας πολύτιμος λίθος υψηλής αξίας στην κινεζική κουλτούρα, συχνά συνδεδεμένος με αρετές όπως η καθαρότητα και η ανθεκτικότητα. Όταν ο χαρακτήρας υιοθετήθηκε στην Ιαπωνία, η βασική του σημασία παρέμεινε ίδια. Στα ιαπωνικά, ο χαρακτήρας επίσης σημαίνει «πολύτιμος λίθος» ή «κόσμημα». Ενώ μπορεί να αναφέρεται συγκεκριμένα στο νεφρίτη, η χρήση του γενικεύτηκε για να περιγράψει διάφορα πολύτιμα αντικείμενα και κοσμήματα. Ουσιαστικά, τόσο στην κινεζική όσο και στην ιαπωνική κουλτούρα, ο χαρακτήρας συμβολίζει την εικόνα:

«της ομορφιάς, της αξίας, της καθαρότητας και της ανθεκτικότητας».

Το αμέσως επόμενο ιδεόγραμμα ( 虎 – tora) μας δίνει την εικόνα της «τίγρης». Παρόλο που δεν είναι ενδημική στην Ιαπωνία, η πολιτισμική και θρησκευτική ανταλλαγή μεταξύ της ηπειρωτικής Ασίας και των ιαπωνικών νησιών συνέβαλλε στην διάδοσή του στην ιαπωνική κοινωνία. Η συμβολική σημασία της τίγρης υιοθετήθηκε και προσαρμόστηκε στην ιαπωνική τέχνη, μυθολογία και θρησκεία. Ο συμβολισμός και η ερμηνεία του χαρακτήρα έχουν επίσης διατηρηθεί παρόμοιοι μεταξύ της Κίνας και της Ιαπωνίας, συμβολίζοντας τη δύναμη, το θάρρος και τη γενναιότητα, την ιδέα της προστασίας και της περιφρούρησης, τη στρατιωτική ισχύ, την πνευματική προστασία. Αποτυπώνει την εικόνα:

«του θάρρους και της γενναιότητας που προσδίδουν την απαραίτητη ισχύ, για την προστασία από τον κίνδυνο».

Σύμφωνα με τα παραπάνω, μπορούμε να εξάγουμε ορισμένα συμπεράσματα σχετικά με τις ποιότητες και τα χαρακτηριστικά, που συμβολικά κωδικοποιούνται στους χαρακτήρες και την ερμηνεία του ονόματος της γενεαλογίας, και να προσδώσουμε βαθύτερο νόημα στην αρχική μας απόδοση. Πρόκειται λοιπόν για το:

«πολύτιμο και όμορφο [όπως ένα κόσμημα], καθαρό/αγνό [ως προς τον σκοπό ύπαρξης], ανθεκτικό [στο χρόνο, στη φθορά, στη λήθη] ρεύμα γνώσης/γενεαλογία, [ενός συνόλου] δεξιοτήτων [σχετικά με την κατάλληλη χρήση] του σκελετού και των δακτύλων, [για την αύξηση] της ισχύος, του θάρρους και της γενναιότητας, [με σκοπό] την προστασία από τον κίνδυνο».

Αρχικό κίνητρο δημιουργίας και ύπαρξης αυτού του ρεύματος γνώσης, υπήρξε η ανάγκη της επιβίωσης ανεξάρτητα από τον βαθμό της αντιξοότητας. Μέσο της είναι η κατάλληλη χρήση του ανθρώπινου σκελετού, μέσω συγκεκριμένων σωματικών και ψυχο-συναισθηματικών τοποθετήσεων και κίνησης, για την μετακίνηση στην κατάλληλη και πλέον ασφαλή περιοχή του χώρου, στον κατάλληλο ρυθμό και χρόνο. Σκοπός και αποτέλεσμα της μεθόδου εξάσκησης είναι:

α) σε πρακτικό επίπεδο η αύξηση της ισχύος και η επίτευξη της ικανότητας διαφυγής, σε κάθε κλίμακα, μιας βίαιης, ένοπλης επίθεσης όντας άοπλοι.

β) την επίτευξη της απαιτούμενης εσωτερικής, ψυχο-συναισθηματικής κατάστασης θάρρους, κουράγιου και γενναιότητας, που δύναται να ανταπεξέλθει στο σοκ της βίαιης απειλής.

γ) την επίτευξη μιας εστιασμένης ψυχο-συνειδησιακής κατάστασης του νου, αυξημένης εγρήγορσης και διαρκούς ροής, εντός της χαώδους περιόδου της απειλής.

Η ύλη της γενεαλογίας διδάσκει τις ακόλουθες δεξιότητες:

1. ολιστικής ρύθμισης του ενιαίου συνόλου «σώματος-συναισθήματος-νου», απέναντι σε βίαιες απειλές από το εξωτερικό περιβάλλον.

2. ένα ενιαίο μοντέλο χρήσης της σκελετικής δομής και του βάρους, που επιτρέπει αποδοτική και αποτελεσματική κίνηση στα 3 επίπεδα του χώρου.

3. επιθετικές κρουστικές δεξιότητες με όλες τις κύριες αρθρώσεις των άνω και κάτω άκρων, της κεφαλής, καθώς και παλαιστικές δεξιότητες αρπαγής ενάντια στον άνω κορμό, τις αρθρώσεις των άνω άκρων, την πρόσθια και την οπίσθια πλευρά της άρθρωσης του αυχένα.

4. υποδοχής της εισερχόμενης δύναμης, είτε από μια εισερχόμενη απειλή είτε από το έδαφος καθεαυτό, σε περίπτωση απώλειας στήριξης.

5. χρήσης όπλων διαφορετικού μήκους και είδους, υπό μια ενιαία μεθοδολογία κίνησης.

6. δεξιότητες διαφυγής ενάντια σε λεπίδες, βασισμένες στην αποδοτική κίνηση και τους κατάλληλους βηματισμούς, στον τετραδιάστατο χωροχρόνο.

7. ένα συμβολικό, κοσμολογικό γνωσιακό μοντέλο βασισμένο στη θεωρία inyo (yinyang), που λόγω της πολιτισμικής και θρησκευτικής ανταλλαγής ανάμεσα στην ηπειρωτική Κίνα και τα νησιά της Ιαπωνίας, πραγματεύεται τις ιδέες της κενότητας, της ενότητας, της δυαδικότητας, της τριαδικότητας, της πολλαπλότητας και του άπειρου, ενώ ταυτόχρονα τα συνδέει τόσο με τη δομή και το περιεχόμενο της γενεαλογίας όσο και την ίδια την κινησιολογία του συστήματος3.

Σήμερα στον 21ο αιώνα, θα μπορούσαμε να πούμε με βεβαιότητα πως η εξάσκηση με την παραπάνω μέθοδο αναπτύσσει σημαντικά την κιναισθητική αντιληπτικότητα του ασκούμενου, και ταυτόχρονα δύναται να καλλιεργήσει την επαφή με πολύπλοκες ιδέες κατά ορισμένα αρχαϊκά μεν διαχρονικά επίκαιρα δε, μοντέλα γνώσης που κατηγοριοποιούν τα ουράνια και γεωλογικά φαινόμενα, τη φύση, τον ανθρώπινο πολιτισμό και την ευρύτερη πραγματικότητα, προσδίδοντας νόημα στις ανθρώπινες υπαρξιακές αναζητήσεις.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Ishizuka, T. (2024). Gyokko ryu: Legacy and Techniques (K. Zoughari, Μετ.). Paris: Ryugi Shuppan

Meunier, S. (2009). Kihon no Izen: At the Beginning of the Practice. Montreal: Budo Montreal

Zoughari, K. (2010). The Ninja, Ancient Shadow Warriors of Japan. North Clarendon, Vermont: Tuttle Publishing

  1. (Ishizuka, 2024), σ. 16 ↩︎
  2. Ό.π., σ. 31 ↩︎
  3. (Meunier, 2009) ↩︎

Το Λατομείο Maria Lanzendorf

«Το παρελθόν δεν είναι ποτέ νεκρό. Δεν είναι καν παρελθόν»

Το θέμα που μας ανατέθηκε είναι η «παράδοση». Δύσκολο θέμα, ακριβώς επειδή υπάρχουν τόσα πολλά που μπορούμε να πούμε για αυτή. Μελέτησα τι είχαν πει οι συνομιλητές μου τα προηγούμενα χρόνια – πολύ όμορφα πράγματα, πολύ αξιοπρεπή, και κάποιοι από αυτούς χρησιμοποίησαν την ιδέα του «υψηλού πολιτισμού» ως αφορμή για να στοχαστούν σχετικά με τη βαρβαρότητα – σωστή προσέγγιση, ακόμη περισσότερο καθώς αυτή η βαρβαρότητα είναι συγκεκριμένος τόπος με ιστορία. Ο τρομερός 20ος αιώνας, η «εποχή του Λυκοθήρα» όπως την αποκάλεσε ο Osip Mandelstam πριν πέσει κι ο ίδιος θύμα της, μας δίδαξε να κάνουμε αυτήν τη σύνδεση σχεδόν αυτοματοποιημένα. Η ύψιστη πολιτισμένη κορυφή από τη μια και τα βάθη της βαρβαρότητας από την άλλη. Μερικές φορές προκύπτει από αυτήν τη σύγκρουση μια περίεργη νέα λαϊκή παράδοση ή ακόμη και αστικοί μύθοι.

Έχουν ήδη περάσει δεκαοκτώ χρόνια. Ένας φίλος είχε πάρει μερικά εισιτήρια ως δώρο, ήμασταν περίεργοι, και έτσι πήγαμε στο Μαουτχάουζεν. Κάποιοι από τους αναγνώστες μπορεί ακόμη να θυμούνται. Μια ομάδα καλοπροαίρετων διοργανωτών – χρησιμοποιώ τη λέξη «καλοπροαίρετων» χωρίς ειρωνική χροιά, επειδή πραγματικά είχαν καλές προθέσεις, δεν είναι λίγο – είχε αποφασίσει να διοργανώσει μια συναυλία στη μνήμη της ναζιστικής φρίκης, στο στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν. Θέλοντας να διατηρήσουν μια ισορροπία στον τόπο όπου η φρίκη άγγιξε την κορύφωσή της, η Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης θα έπαιζε μια από τις υψηλότερες πολιτιστικές κληρονομιές της ανθρωπότητας, την Ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν.

Ήρθαμε με το αυτοκίνητο από τη Βιέννη και παρκάραμε σε ένα από τα διαθέσιμα πάρκινγκ. Συνοδοί προειδοποιούσαν το κοινό να προσέξει κατά την κατάβαση των σκαλιών που οδηγούσαν στο λατομείο, ώσπου φτάσαμε. Μακριά από τη σκηνή όπου, μετά από κάποιους εναρκτήριους λόγους, η Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης άρχισε να παίζει – και το έκανε πάρα πολύ καλά – ενώ η ίδια η μουσική του Μπετόβεν ήταν εξίσου υπέροχη όπως είναι… η μουσική του Μπετόβεν! Ο ήλιος έδυε σ΄ ένα καθάριο, ανοιξιάτικο ηλιοβασίλεμα, όσο θεατρικό θα μπορούσε να είναι. Εξαιρετικά μεγάφωνα μετέδιδαν τον καλύτερης ποιότητας ήχο, και επειδή η εταιρεία που παρείχε τον ηλεκτρικό εξοπλισμό προφανώς ήθελε να προσφέρει τις υψηλότερες υπηρεσίες της, υπήρχε επίσης ένα εντυπωσιακό σόου με χρωματιστά, συγχρονισμένα με τη μουσική φώτα στον τοίχο του λατομείου – από σκούρο κόκκινο σε βιολετί μέχρι τυρκουάζ. Αυτό ήταν κάτι φυσιολογικό στις υπαίθριες συναυλίες. Στην προκειμένη περίπτωση όμως φαίνεται ότι κανείς δεν σκέφτηκε πως θα ήταν καλύτερο να γίνει μια εξαίρεση.

Αλλά το πιο συναρπαστικό ήταν τα πουλιά. Δεν είχα ποτέ ακούσει μια κλασική συμφωνία να παίζεται υπαίθρια, και έτσι δεν ήμουν καθόλου προετοιμασμένος για το πώς, μεταξύ των παύσεων, τα πουλιά επανέλαβαν μοτίβα που μόλις είχαμε ακούσει – μια απάντηση από την άνοιξη, από την ίδια τη φύση, από την ακμάζουσα ζωή, στην τέχνη του Μπετόβεν. Ήταν μαγευτικό. Δεδομένου του μέρους που λάμβανε χώρα η συναυλία, δεν ξέραμε αν είχαμε καν το δικαίωμα να παρατηρήσουμε, πόσο μάλλον να μαγευόμαστε από όλο αυτό το σπάνιο θέαμα.

Και υπήρχε και κάτι άλλο. Όπου υπάρχουν τόσοι άνθρωποι συνωστισμένοι συνήθως είναι απαραίτητη και μια υπηρεσία ασφαλείας. Δεν θυμάμαι αν οι φύλακες που βρίσκονταν σε ετοιμότητα ανήκαν σε ιδιωτική εταιρεία ή αν ήταν αστυνομικοί. Αλλά θυμάμαι ακόμα ξεκάθαρα ότι για να εκτελέσουν το καθήκον τους καλύτερα, χρησιμοποίησαν την ήδη υπάρχουσα υποδομή. Καταλαβαίνετε που το πάω; Εννοώ ότι βρίσκονταν στους πυργίσκους. Έτσι, όσο νύχτωνε κι η μουσική του Μπετόβεν ακουγόταν όλο και πιο έντονη, κι ενώ ο τοίχος του λατομείου έλαμπε με αλλαγές μεθυστικών χρωμάτων, εκεί ψηλά στους πύργους μπορούσαμε να διακρίνουμε τις σιλουέτες ανθρώπων που στεκόντουσαν ακίνητοι σε… εμ, σε πυργίσκους φρούρησης!

Όταν η συμφωνία τελείωσε, ήταν πλέον νύχτα. Οι φύλακες ασφαλείας ψηλά στους πύργους δεν μπορούσαν πλέον να φανούν. Ένιωθα πνευματική ανάταση κι ήμουν χαρούμενος. Η Ενάτη του Μπετόβεν, από μία από τις καλύτερες ορχήστρες του κόσμου, τη Φιλαρμονική της Βιέννης, προφανώς θα είχε αυτή την επίδραση. Ταυτόχρονα, βέβαια, γνώριζα ότι αυτό δεν ήταν σκόπιμο. Υποτίθεται πως δεν έπρεπε να νιώθω ευφορία ή χαρά, αλλά… χμμ, πώς έπρεπε να νιώθω; Καταλάβαινα ότι οι γύρω μου βίωναν παρόμοια σύγχυση. Παρ’ όλα αυτά ήμασταν πραγματικά απλά χαρούμενοι. Δεν υπήρχε κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε γι’ αυτό. Γιατί μόλις ακούσαμε την Ενάτη του Μπετόβεν, δεν μπορούσαμε να παρακάμψουμε αυτό το γεγονός. Ακούστηκαν οι τελευταίες νότες και μετά σιγή – είναι πιθανό, αν και δεν θυμάμαι πλέον, ότι στην έναρξη της συναυλίας μας είχαν ζητήσει να μην χειροκροτήσουμε. Ακριβώς αυτή την ευφορική και ταυτόχρονα άβολη στιγμή που είχε ήδη τραβήξει πολύ, μια από τις πιο διάσημες ηθοποιούς της χώρας ανέβηκε στη σκηνή και είπε στο μικρόφωνο με κοφτή φωνή: «Niemals vergessen»1! Και για κάποιο λόγο το επανέλαβε αμέσως μετά στα αγγλικά: «Never forget»! Και αποχώρησε από τη σκηνή…

Μας πήρε λίγο χρόνο να συνειδητοποιήσουμε πως η συναυλία είχε τελειώσει πια. Αν στεκόσουν στα δάχτυλα των ποδιών σου έβλεπες πως η Φιλαρμονική είχε ήδη αναχωρήσει. Έτσι κι εμείς. Τουλάχιστον προσπαθούσαμε, αλλά δεν ήταν τόσο εύκολο να βγούμε. Οποιοσδήποτε έχει παρακολουθήσει μια υπαίθρια συναυλία ανάμεσα σε χιλιάδες κόσμου, γνωρίζει αυτήν την κατάσταση, δεν μπορείς να βγεις αμέσως. Χρειάζεται λίγη ώρα πριν ένα τέτοιο συνωστισμένο πλήθος καταφέρει να διαλυθεί. Όμως σ’ αυτή την περίπτωση πήρε περισσότερο χρόνο από ό,τι συνήθως. Πολύ περισσότερο. Δεκαπέντε λεπτά πέρασαν, μετά είκοσι, μετά τριάντα. Αργά και βασανιστικά έγιναν σαράντα πέντε, ενώ εμείς ακόμη βρισκόμασταν ακριβώς στο ίδιο σημείο, και το πλήθος γύρω μας ήταν σχεδόν το ίδιο πυκνό. Άρχισα να θυμώνω. Μνημείο-ξεμνημείο, όλοι αρχίσαμε να θυμώνουμε, είναι δύσκολο να συγκρατήσεις αυτό το συναίσθημα. Είναι μια αντίδραση που αναδύεται όμοια όπως και η υπέροχη συναισθηματική κατάσταση που συνοδεύει το «Ω Χαρά, εκλεκτή λάμψη των θεοτήτων». Αν είναι αργά και θέλεις να πας σπίτι και τα πράγματα κινούνται τόσο βασανιστικά αργά, απλά θυμώνεις. «Γιατί οργανώθηκε έτσι ανόητα αυτή η συναυλία»; σκέφτηκα – ή ίσως, αρκετά ντροπιαστικά, το φώναξα δυνατά: «Γιατί δεν μπορούμε να βγούμε από εδώ»; Ναι, και τότε συνειδητοποίησα γιατί δεν βγαίναμε… Όποτε αφηγούμαι αυτή την ιστορία, νιώθω πως δεν μπορώ να μεταφέρω το δέος που ένιωσα εκείνη τη στιγμή, μέσα στη νύχτα. Πραγματικά φτάσαμε μπροστά σε μια σοκαριστική συνειδητοποίηση. Δεν μπορούσαμε να βγούμε από εκεί γιατί βρισκόμασταν στο λατομείο του Μαουτχάουζεν. Δεν μπορούσαμε να βγούμε επειδή το λατομείο του Μαουτχάουζεν είναι επίτηδες διαμορφωμένο με τον πιο ύπουλο τρόπο, ώστε να είναι σχεδόν ακατόρθωτο να βγεις.

Ξαφνικά, μου έγινε σαφές ότι ένα μέρος του εαυτού μου είχε θεωρήσει αυτό το λατομείο ως μια μεταφορική έννοια, κατά κάποιο τρόπο ένα αφηρημένο σύμβολο που αντιπροσώπευε πολλά διαφορετικά πράγματα. Αλλά εκείνη τη στιγμή ο τόπος αποκαλύφθηκε σε όλη του το ανατριχιαστικό μεγαλείο. Ήταν οι απότομοι πέτρινοι τοίχοι μεταξύ των οποίων δεν υπήρχε απολύτως καμία έξοδος κινδύνου, καμία πίσω πόρτα μέσω της οποίας θα μπορούσε να οδηγηθεί ο κόσμος έξω, παρά μόνο μια και μοναδική πέτρινη σκάλα στην οποία αμέτρητοι άνθρωποι είχαν σκοτωθεί με ένα απλό σπρώξιμο. Μια σκάλα που, αντίθετα με όλες τις σκάλες που χρησιμοποιούμε καθημερινά, δεν ήταν σχεδιασμένη ώστε να μπορεί να ανέβεις με ασφάλεια, αλλά αντίθετα ο σκοπός που δημιουργήθηκε είναι να σε κάνει να χάσεις την ισορροπία σου και να γκρεμοτσακιστείς. Ε, φυσικά, κανείς δεν θα μπορούσε να βγει! Το λατομείο δεν ήταν μια συναυλιακή αίθουσα, αλλά ένα πραγματικό, φρικιαστικό, ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, το λατομείο Μαρία Λάντσεντορφ. Ήταν ένα στιγμιότυπο τρομακτικό. Ήταν επίσης μια στιγμή σαφήνειας, κατά την οποία η συναυλία στη μνήμη της ναζιστικής φρίκης εκπλήρωσε απροσδόκητα τον σκοπό της. Εάν θυμάμαι σωστά, χρειάστηκαν σχεδόν δύο ώρες πριν μπορέσουμε να ανεβούμε τις σκάλες προς τον χώρο στάθμευσης και να φύγουμε.

Η αλήθεια είναι ότι δεν βρισκόμουν εκεί τυχαία τότε, δεκαοκτώ χρόνια πριν. Ήταν τυχαίο που πήρα ένα εισιτήριο, αλλά δεν ήταν τυχαίο που σκέφτηκα ότι η παρουσία μου θα μπορούσε να με βοηθήσει να κατανοήσω κάτι. Δεκαοκτώ χρόνια πριν, ο πατέρας μου ήταν ακόμη ζωντανός. Και πενήντα πέντε χρόνια πριν από αυτό, ήταν ο ίδιος κρατούμενος σε ένα παράρτημα του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν. Το παράρτημα στρατοπέδου «Μαρία Λάντσεντορφ» είναι ένα όνομα που δεν έχει βρει τη θέση του στην τοπογραφία του τρόμου, όπως το Νταχάου ή το Μαουτχάουζεν ή το Σόμπιμπορ ή το Άουσβιτς, ίσως επειδή υπήρχαν πολύ περισσότερα από αυτά που μπορούμε να αντέξουμε στη συλλογική μας μνήμη.

Ο πατέρας μου είχε συλληφθεί σε ηλικία δεκαεφτά ετών, και στάλθηκε στο λατομείο του Μαουτχάουζεν για καταναγκαστική εργασία. Με την πάροδο του χρόνου οι συνθήκες γίνονται πιο κατανοητές, αλλά αρχικά μπορεί κανείς μόνο να μαντέψει και να κάνει το καλύτερο που μπορεί. Κάποιοι έχουν καλή τύχη και άλλοι – η πλειοψηφία – απλώς δεν έχουν καθόλου τύχη. Σύμφωνα με τον ίδιο, όλα αυτά είναι τυχαία, αλλά πάντα είχα την αίσθηση ότι εκείνος το είδε διαφορετικά, ότι όλα αυτά τα γεγονότα ήταν μεμονωμένα μωσαϊκά της ίδιας αλήθεια. Ότι εκείνος το είδε ακριβώς όπως το είπε, πως από νεαρή ηλικία, είχε αναγκαστεί να κρύψει την ταυτότητά του για να επιβιώσει στη Βιέννη, και ότι η μοναδική τύχη του ήταν να βρει ανθρώπους που θα τον βοηθούσαν να το επιτύχει. Μονάχα σήμερα, αναλογιζόμενος το παρελθόν, αντιλαμβάνομαι πόσο λίγο μιλούσε για τα συμβάντα κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του στο κάτεργο Μαρία Λάντσεντορφ. Για να χρησιμοποιήσω μια σύγχρονη λέξη, άγνωστη στην εποχή του, σίγουρα θα είχε ένα γιγαντιαίο τραύμα από αυτή την εμπειρία. Από τις λίγες φορές που το έκανε, ανέφερε για έναν φρουρό με δυο γιγαντιαία λυκόσκυλα ανάμεσα από τα πόδια του, που μόλις έφτασε στο λατομείο, του είπε: «Δεν θα βγεις ζωντανός από εδώ». Ανέφερε για κρατούμενους που τους χτυπούσαν μέχρι θανάτου με μεταλλικά γκλομπ. Ανέφερε για την ημέρα των βρετανικών βομβαρδισμών, πως ήταν κλειδωμένοι στα κελιά τους περιμένοντας τη μοιραία βόμβα να βρει το κελί τους, τραγουδώντας τον ύμνο της «Διεθνούς». Ο πατέρας μου συνελήφθη κατά τύχη και επιβίωσε κατά τύχη. Ήδη προορισμένος για μεταφορά σε στρατόπεδο θανάτου, ήταν ένας από όσους μπήκαν σε μια τυχαία λίστα κρατουμένων προς απελευθέρωση. Κάποιοι φύλακες προβλέποντας της επερχόμενη ήττα, σκέφτηκαν πως δεν θα ήταν κακή ιδέα να υπάρξουν μάρτυρες πως εκείνοι τους άφησαν ελεύθερους. Μετά την απελευθέρωσή του πέρασε το υπόλοιπο του πολέμου κρυμμένος σ’ ένα κελάρι ώσπου άκουσε τους περαστικούς να μιλούν και να λένε τ’ όνομα της χώρας, «Αυστρία», μια λέξη απαγορευμένη από την επικράτηση των ναζιστικών τεράτων. Όλοι αυτοί οι συγγενείς που μας ανέφερε ο πατέρας μας όταν μιλούσε για τα παιδικά του χρόνια, όλοι στην οικογένειά μας που αργότερα σκοτώθηκαν, θα ήθελαν να φύγουν από αυτήν τη χώρα. Και ο Θεός ξέρει ότι προσπάθησαν. Και δεν πήραν «βίζα».

Έτσι, δεκαοκτώ χρόνια πριν, ήμουν στο Μαουτχάουζεν, όχι για να επιβιώσω, αλλά για να κατανοήσω. Και αυτό που κατάλαβα εκείνο το βράδυ, όταν η πολυπληθής συναυλία δεν με άφησε να φύγω αμέσως, ήταν ότι οι πληροφορίες δεν μεταδίδονται πάντα με λέξεις. Μερικές φορές, αυτό που βιώνεις, αυτό που βλέπεις, αυτό που αισθάνεσαι, έχει πολύ περισσότερη δύναμη από τις λέξεις για να διαμορφώσει την κατανόησή μας. Ήταν μια στιγμή που με έκανε να νιώσω την αφύπνιση της συνείδησής μου και να συνειδητοποιήσω την πραγματική φύση του μέρους αυτού, πέρα από το συμβολισμό και την ιστορική σημασία του. Το λατομείο ήταν πραγματικό. Ήταν φτιαγμένο από πέτρα. Δεν ήταν ένα σύμβολο. Ήταν τόσο πραγματικό, τόσο στιβαρό, όσο μπορεί να είναι το ίδιο το μάρμαρο. Και όλα όσα συνέβησαν εκεί μέσα, πραγματικά συνέβησαν.

Η επίσκεψή μου στο Μαουτχάουζεν με έκανε να συνειδητοποιήσω τη σημασία της εκπαίδευσης και της διατήρησης της μνήμης, για τα γεγονότα της ναζιστικής θηριωδίας και των συμβάντων που συνέβησαν κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Η αξία της διατήρησης τέτοιων μνημείων και της εκπαίδευσης των νέων για αυτά τα ιστορικά γεγονότα είναι σημαντική, ώστε να μην ξεχνάμε ποτέ τι συνέβη στο παρελθόν, και να μην επαναλαμβάνονται παρόμοιες τραγωδίες στο μέλλον. Το Μαουτχάουζεν δεν είναι μακριά από εδώ. Ούτε στο χώρο, ούτε στον χρόνο. Πραγματικά, δεν είναι και τόσο παλιό. Το «Ποτέ Μην Ξεχνάτε!» που, με μια μεγάλη χειρονομία, φώναξε η διάσημη ηθοποιός πάνω από τα κεφάλια του κοινού που ένιωθε ελαφρώς ντροπιασμένο για τη μουσική ευφορία του – δεν είναι απλώς ένα σύνθημα.

Τελικά, η φράση που έχει σημασία είναι «αυτή τη στιγμή». Αυτό σημαίνει ότι κάτι που αρχικά φαινόταν απόμακρο, στην πραγματικότητα είναι ακόμη κοντά μας και έχει έναν διαρκή αντίκτυπο στη ζωή μας, και με τον πιο απλό, πιο πρακτικό τρόπο. Αυτό μπορεί να ισχύει για το παρελθόν της μουσικής και της τέχνης, αλλά είναι εξίσου αληθινό για τις πολιτικές αποφάσεις. Η φράση του William Faulkner «Το παρελθόν δεν είναι ποτέ νεκρό. Δεν είναι καν παρελθόν» διατυπώνει μια πολύ απλή αλήθεια: Αυτό που κάποτε ήταν, η ιστορική μνήμη, δεν είναι νεκρή, δεν είναι ούτε παρελθόν, είναι ακόμη μαζί μας, ακόμη κι αν αποφασίσουμε να την αγνοήσουμε.

Ας έχει κανείς υπόψη ότι το Τρίτο Ράιχ δεν είναι απλά μια σαχλή φαντασιοπληξία άγρυπνων νοσταλγών του παρελθόντος. Αλλά ότι πριν από μισό αιώνα, ξεκινώντας από αυτή την ίδια τη χώρα μας, πραγματικές πλημμύρες προσφύγων ξεχύθηκαν προς την Ευρώπη, πλημμύρες από απελπισμένους, αποκλεισμένους ανθρώπους που είχαν εκδιωχθεί από την Αυστρία και που κανείς δεν ήθελε να δεχτεί. Μόνο τότε κάποιος μπορεί να διαμορφώσει διαφορετική γνώμη για τον σημερινό νεαρό καγκελάριο που η μεγαλύτερη υπερηφάνειά του βρίσκεται στο γεγονός ότι κατόρθωσε, σε συνεργασία με τον παρ’ ολίγο δικτάτορα της Ουγγαρίας, να κρατήσει μακριά από την πλούσια Ευρώπη μας απελπισμένους ανθρώπους χωρίς πατρίδες, διαβατήρια και δικαιώματα, που μπόρεσαν να ξεφύγουν από τη φρίκη με μόλις τα ρούχα που φορούν.

Το ότι ο πατέρας μου, αντίθετα με την πλειονότητα της οικογένειάς μας, επέζησε, οφείλεται σε μια αλληλουχία από πολύ απίθανα, ατυχή γεγονότα. Εάν δεν είχαν συμβεί – και για την πλειονότητα των ανθρώπων, δεν υπήρχαν τέτοιες τυχαίες σωτήριες ενέργειες – δεν θα βρισκόμουν ούτε εγώ εδώ, να στέκομαι μπροστά σας σήμερα. Αυτό επίσης δεν είναι μια μεταφορά, είναι η ωμή αλήθεια. «Παράδοση» είναι η παράδοση της γνώσης από τη μια γενιά στην επόμενη. Σημαίνει κυρίως αυτό που η διάσημη ηθοποιός εξέφρασε με υπερβολική δραματικότητα εκείνη τη στιγμή μπροστά στο μικρόφωνο, ενώ τα πουλιά επαναλάμβαναν αποσπάσματα από τη μουσική του Μπετόβεν: «Ποτέ Μην Ξεχνάς»!

Μην ξεχνάτε τι συνέβη. Αυτό δεν σημαίνει μόνο να κάνουμε στις επετείους όμορφα κονσέρτα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Σημαίνει επίσης να βοηθάμε ανθρώπους που χρειάζονται βοήθεια, ακόμα κι αν έχουν διαφορετική θρησκεία, διαφορετικό πολιτισμό ή διαφορετικό χρώμα δέρματος, και να το κάνουμε στη μνήμη των εκδιωγμένων και των νεκρών μας, πριν από λίγο καιρό. Φέρσου στο συνάνθρωπο σου όπως θα ήθελες να σου φερθεί…

Σημειώσεις:

  1. Το απόσπασμα από τον Daniel Kehlmann προσφέρει μια συγκινητική περιγραφή της συναυλίας στο λατομείο του Μαουτχάουζεν και των συναισθημάτων που προκλήθηκαν από αυτήν την εμπειρία. Το έργο του Kehlmann αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της σχέσης μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος και του πώς η τέχνη μπορεί να αντανακλά αυτήν τη σχέση.
  2. Όμοια με τον πατέρα του συγγραφέα, και ο πατέρας του μεταφραστή ήταν φυλακισμένος μεταξύ 1942-1943 στο λατομείο του χωριού Maria Lanzerdorf, μέρος του ναζιστικού συμπλέγματος στρατοπέδων καταναγκαστικής εργασίας και εκτελέσεων Mauthauzen2, στη Βιέννη της Αυστρίας.

Πρωτότυπο κείμενο:
Kehlmann, D. (2019). The Quarry. Versopolis, The European Review of Poetry, Books and Culture literature database. Ανακτήθηκε 04 Σεπτεμβρίου 2023, από https://www.versopolis.com/times/essay/704/the-quarry

Μετάφραση-επιμέλεια στα Ελληνικά:
Βασίλης Τσάκαλος

  1. Η φράση «Niemals vergessen» (Ποτέ Μην Ξεχνάτε!) αναφέρεται στη θεμελιώδη ανάγκη μας να μην ξεχάσουμε την ιστορία και τα εγκλήματα του παρελθόντος, όπως τις ναζιστικές θηριωδίες που διαπράχθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Τρίτου Ράιχ, κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτή η φράση χρησιμοποείται συχνά σε μνημεία και εκδηλώσεις μνήμης προς τιμή των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας, και ως υπενθύμιση του καθηκόντός μας να διατηρήσουμε την ιστορική μνήμη και να αντιμετωπίσουμε με σθένος τη βαρβαρότητα και το ρατσισμό. ↩︎
  2. Από το 1938 έως το 1945 το στρατόπεδο συγκέντρωσης Mauthausen ήταν ο κεντρικός άξονας ενός συστήματος περισσότερων από 40 μικρότερων στρατοπέδων συγκέντρωσης και πυρήνας της πολιτικής, κοινωνικής και ρατσιστικής δίωξης από το Εθνικοσοσιαλιστικό καθεστώς στην Αυστριακή επικράτεια. Από 190.000 φυλακισμένους εδώ, τουλάχιστον 90.000 από αυτούς τελικά εκτελέστηκαν. Εδώ μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα σχετικά με το σύμπλεγμα στρατοπέδων συγκέντρωσης Mauthausen: https://www.mauthausen-memorial.org/en/History/The-Mauthausen-Concentration-Camp-19381945/Groups-of-Prisoners ↩︎

Η πεμπτουσία του Φυσικού Νόμου

Οι αρχές της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης1 είναι μια πρακτική φιλοσοφία που σχετίζεται με την τέχνη της παρατήρησης κι αφορά την επιβίωση και την ευημερία. Προσφέρει εσωτερική ειρήνη και σταθερότητα μπροστά στις διαρκείς αλλαγές ενός μεταβαλλόμενου κόσμου.

Η τέχνη της αποτροπής2 και η στρατηγική αφορούν την προστασία του σώματος, του νου και της κοινωνίας από τον κίνδυνο. Η σφυρηλάτηση του σώματος και του νου, δια μέσω της τέχνης της αποτροπής, είναι το αντίδοτο απέναντι σε μια ενδεχόμενη, δυνάμει θανατηφόρα καταστροφή.

Η ιατρική τέχνη είναι το φάρμακο που σώζει ζωές, όμως αν γίνει ακατάλληλη χρήση της μετατρέπεται σε φαρμάκι που αυξάνει τον ανθρώπινο πόνο. Όμοια, το φαγητό και τα ποτά μας διατηρούν στη ζωή, όμως η υπερβολή ή η έλλειψή τους σταδιακά καταστρέφει το σώμα.

Η τέχνη της πολιτικής αφορά την προστασία και ασφάλεια των πολιτών, την συνετή διαχείριση των φυσικών πόρων και την ορθή διακυβέρνηση της χώρας για την επίτευξη της συλλογικής ευημερίας. Αντίθετα όταν κυριαρχεί η διαφθορά, η άγνοια και η δειλία τότε προκαλείται σύγχυση κι ο λαός βασανίζεται.

Όταν στα θεμέλια της θρησκείας φωλιάζει η ειλικρίνεια, οι πιστοί νιώθουν προστασία κι εμπιστοσύνη απέναντι στο μέγα μυστήριο του θανάτου, οι οικογένειες ευημερούν κι ολόκληρη η κοινωνία ωφελείται. Στην αντίθετη περίπτωση, η κακή ερμηνεία και χρήση της θρησκείας προκαλεί μεγάλες καταστροφές στους ανθρώπους και την ευρύτερη κοινωνία.

H αυθεντική ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και ο έλεγχος της κακεντρέχειας είναι το θεμέλιο της ορθής ηθικής, που με τη χάρη του Ιερού δημιουργεί τον παράδεισο εντός της ανθρώπινης κοινωνίας. Το κάθε πρόσωπο-πολίτης οφείλει να γνωρίζει αυτό το ιερό αίσθημα δικαιοσύνης που θα του χαρίσει βαθιά πνευματική ματιά. Η απουσία τους διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό κι επιφέρει την παρακμή του πολιτισμού.

Η συνεχής πρακτική εξάσκηση στις σωματικές μεθόδους και διδασκαλίες των αρχών της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης, ανοίγει τις πύλες και δίνει πρόσβαση στην κατανόηση του κόσμου με μια εξίσου βαθιά πνευματική ματιά. Η στρατηγική τέχνη κι οι αρχές της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης εμπεριέχουν σοφία που ακονίζει το πνεύμα και το σώμα του ανθρώπου ολιστικά.

Βιβλιογραφική αναφορά:

Zoughari, K. (2010). The Ninja, Ancient Shadow Warriors of Japan. North Clarendon, Vermont: Tuttle Publishing

Πρωτότυπο κείμενο στα Ιαπωνικά: Ninjutsu no Hiketsu-bun 忍術秘訣文 by Toshitsugu Takamatsu, 33rd Soke of Togakure ryu Ninpô

Μετάφραση από τα Ιαπωνικά: Dr Kacem Zoughari, PhD

Τίτλος, μετάφραση κι επιμέλεια στα Ελληνικά: Βασίλης Τσάκαλος

Σημειώσεις:

  1. Το ανθρώπινο πλάσμα είναι το πλέον προσαρμοστικό όλων των υπολοίπων, το συναντούμε σε κάθε κλίμα από τον Ισημερινό έως τους Πόλους. Ο όρος «αρχές της υπομονής, επιμονής και διατήρησης» αναφέρεται στον ιαπωνικό όρο 忍法 – ninpō, ο οποίος σχετίζεται ακριβώς με την εγγενή ανθρώπινη ικανότητα της προσαρμοστικότητας και της επιβίωσης, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. ↩︎
  2. Ο όρος «τέχνη της αποτροπής» αναφέρεται στον ευρύτερα ασιατικό όρο 武術 – bujutsu (ιαπ.), wushu (κιν.) αντί της συνήθους απόδοσης που έχει επικρατήσει ως «πολεμικές τέχνες». Θεωρούμε πως λόγω πολυχρησίας στον δυτικό κόσμο δεν αποδίδεται το πλήρες εύρος της αρχικής έννοιας. Αντίθετα θεωρούμε πως ο όρος «αποτροπή» ή «deterrence» (αγγλ.) που χρησιμοποιείται στη γεωπολιτική και τη στρατηγική, αποδίδει ορθότερα στις δυτικές γλώσσες το πλήρες εύρος της έννοιας 武. ↩︎

Το κόστος της περιπέτειας

Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή που ερχόμαστε αντιμέτωποι με την περιπέτεια και τον πιθανό κίνδυνο που αυτή ενέχει. Είναι μια περίοδος αυξημένης αβεβαιότητας, ακόμη κι αυξημένης εντροπίας, ενώ αντίστοιχα το αίσθημα σταθερότητας και ασφάλειας μειώνεται. Κατά την επαφή κάθε πλάσματος με τον κίνδυνο συμβαίνουν ορισμένες αλλαγές στο νευρικό του σύστημα. Πρόκειται για μια κατάσταση του νευρικού συστήματος που είναι εγγεγραμμένη στον βιολογικό μας προγραμματισμό από την εμφάνιση της βιολογικής ζωής στην Γαία, γνωστή σήμερα ως «λειτουργία μάχης ή φυγής». Η επιθετικότητα και ο φόβος είναι εντυπωμένα στο γενετικό υλικό κάθε ζωντανού πλάσματος από την απαρχή του κόσμου και είναι οι φυσικές αντιδράσεις ενός ζωντανού πλάσματος μπροστά στον επερχόμενο κίνδυνο. Η πρώτη φυσική αντίδραση είναι η φυγή καθώς κάθε βίαιη σωματική αντιπαράθεση δύναται να επιφέρει τραύματα που στην φύση μπορεί να αποβούν μοιραία. Στην περίπτωση του αποκλεισμού της διαφυγής κάθε ζωντανό πλάσμα που αντιλαμβάνεται τον επερχόμενο θάνατό του θα προσπαθήσει να αμυνθεί με όποιο τρόπο διαθέτει, εστιάζοντας την ενέργεια που θα διέθετε προς την αποφυγή της βίαιης αντιπαράθεσης σε μια αμυντικού τύπου επιθετικότητα. Όμως υπάρχει και μια τρίτη αντίδραση μπροστά στον κίνδυνο, ο τρόμος. Ο τρόμος παραλύει το πλάσμα καθιστώντας το ανήμπορο να αντιδράσει είτε δραπετεύοντας είτε δίνοντας την απαιτούμενη μάχη, πολλές φορές ακόμη κι αποστρέφοντας το βλέμμα του από τον επερχόμενο κίνδυνο.

Τα συναισθήματα αυτά επηρεάζουν το πλάσμα με συγκεκριμένους τρόπους και εκφράζονται μέσω ορισμένων συμπτωμάτων. Αυτά έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί ήδη από τους αρχαίους Έλληνες, Ινδούς και Κινέζους παραδοσιακούς ιατρούς. Υπό το πρίσμα της παραδοσιακής ιατρικής ο θυμός, η οργή και η επιθετικότητα είναι ένα ενιαίο κλιμακούμενο συναίσθημα και αντίδραση που στις θεωρίες της παραδοσιακής ιατρικής σχετίζεται με το ήπαρ. Στην γλώσσα μας υπάρχει γι’ αυτή την περίσταση η φράση: «του έπρηξε το συκώτι» που τουλάχιστον γλωσσολογικά υποδηλώνει την σχέση μεταξύ του θυμού και του ήπατος. Όμοια ο φόβος είναι ένα συναίσθημα που σχετίζεται με το ουρογεννητικό σύστημα και τα νεφρά. Πράγματι παρατηρούμε πως σε μια κατάσταση έντονου φόβου ή τρόμου παρατηρείται ακατάσχετη ενούρηση. Στην ελληνική γλώσσα υπάρχει η φράση: «κατουρήθηκε από τον φόβο του» που υποδηλώνει την σχέση μεταξύ φόβου και ούρησης. Κατά την μεταξύ τους σχέση ο θυμός είναι ένα πιο επιφανειακό συναίσθημα που συνήθως υποκρύπτει βαθύτερα στρώματα φόβου. Μετά από ένα τέτοιο έντονο σοκ το νευρικό σύστημα μπορεί να απορρυθμιστεί μακροπρόθεσμα κι ο οργανισμός να παραμείνει σε κατάσταση «μάχης ή φυγής». Αυτό είναι το λεγόμενο «Μετατραυματικό Σύνδρομο Στρες» το οποίο υποσκάπτει την υγεία του ατόμου και μπορεί να το οδηγήσει σε ανικανότητα διαχείρισης του περιβάλλοντός του και μη λειτουργικότητα.

Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως οι παραπάνω αντιδράσεις μπορούν να μετατεθούν αυτούσιες από το ατομικό στο συλλογικό επίπεδο μιας κοινωνίας. Όταν τα συναισθήματα αυτά συσσωρεύονται ακατέργαστα στο συλλογικό ασυνείδητο διαμορφώνουν τον παλμό της κοινωνίας, καθιστώντας την περισσότερο επιθετική, φοβική ή τρομαγμένη, ανήμπορη ν’ αντιδράσει. Οι βιολογικές αυτές αντιδράσεις διαμορφώνουν την ανθρώπινη ιστορία από καταβολής της όταν κυριαρχούν στο συλλογικό ασυνείδητο. Ο μέσος Έλληνας πολίτης ως το 2011 δεν είχε βρεθεί σε κατάσταση ακραίου συλλογικού κινδύνου για περίπου 6 δεκαετίες, από το τέλος του εμφύλιου πολέμου το 1949 έως και το 2010 όταν ξεκίνησε η πολυεπίπεδη κρίση. Όταν αυτή τελικά ξέσπασε ένα μέρος του ελληνικού πληθυσμού φάνηκε απροετοίμαστο απέναντι στον κίνδυνο που εισέβαλε στις ζωές των πολιτών από το εξωτερικό περιβάλλον. Η ξαφνική αλληλεπίδραση των πολιτών με το ελλειμματικό περιβάλλον της Κρίσης προκάλεσε έντονο στρες επιβίωσης με βιοχημικές και ψυχοδιανοητικές αλλοιώσεις που απείλησαν την ακεραιότητα και την ίδια την ζωή του όντος. Οι πιο ευάλωτοι λύγισαν υπό το βάρος της αυξανόμενης ανέχειας με αποτέλεσμα την ανάλογη αυξητική τάση ακόμη και των αυτοκτονιών σε σχέση με την προ 2010 εποχή. Τραγικά παραδείγματα που συνέβησαν το 2011 λόγω της απελπισίας που προέκυψε από την αυξανόμενη ανέχεια ήταν ο ηλικιωμένος που αυτοπυροβολήθηκε στην πλατεία Συντάγματος αφήνοντας πίσω του ένα σημείωμα, η γιαγιά που αυτοπυρπολήθηκε στην Ζάκυνθο κι ένας 60χρονος που ανέβηκε στην ταράτσα της πολυκατοικίας που διέμενε στην πλατεία Βάθης με την 90χρονη μητέρα του, την έσπρωξε στο κενό και ακολούθησε κι ο ίδιος. Όσοι είχαν περισσότερες οικονομικές, σωματικές και ψυχοδιανοητικές αντοχές άντεξαν κάποια χρόνια παραπάνω.

Το σύνολο της Ελληνικής κοινωνίας υπέστη πολλαπλά σοκ και επαναλαμβανόμενες υποβαθμίσεις στην ποιότητα ζωής της κατά την περασμένη δωδεκαετία οι οποίες πυροδότησαν μια πληθώρα συναισθημάτων σοκ, άρνησης, θυμού, οργής, διαπραγμάτευσης, θλίψης, απελπισίας, απόγνωσης, κατάθλιψης στο κοινωνικό συνεχές, εφάμιλλα με τα στάδια του πένθους μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα πένθος για τον προηγούμενο τρόπο ζωής μιας επίπλαστης αφθονίας που βίωσε η Ελληνική κοινωνία για περίπου 20 χρόνια, από την δεκαετία του 1990 έως το 2010. Απομένει το τελικό στάδιο της αποδοχής που θα επιτρέψει στην κοινωνία να ορθοποδήσει και να προχωρήσει προς το μέλλον. Το σύνολο της Ελληνικής κοινωνίας υπέστη πολλαπλά σοκ και επαναλαμβανόμενες υποβαθμίσεις στην ποιότητα ζωής της κατά την περασμένη δωδεκαετία οι οποίες πυροδότησαν μια πληθώρα συναισθημάτων σοκ, άρνησης, θυμού, οργής, διαπραγμάτευσης, θλίψης, απελπισίας, απόγνωσης, κατάθλιψης στο κοινωνικό συνεχές, εφάμιλλα με τα στάδια του πένθους μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα πένθος για τον προηγούμενο τρόπο ζωής μιας επίπλαστης αφθονίας που βίωσε η Ελληνική κοινωνία για περίπου 20 χρόνια, από την δεκαετία του 1990 έως το 2010. Απομένει το τελικό στάδιο της αποδοχής που θα επιτρέψει στην κοινωνία να ορθοποδήσει και να προχωρήσει προς το μέλλον.

Μέλλον, παρελθόν, παρόν

Διανύοντας ήδη την δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα ο κόσμος που ζούμε βρίσκεται σε πολυεπίπεδη κρίση και αλλάζει ραγδαία. Μετά τον 20ετή πόλεμο της δύσης ενάντια στην «τρομοκρατία» του Ισλαμικού φονταμενταλισμού οι κοινωνίες έχουν να αντιμετωπίσουν νέες σημαντικές προκλήσεις. Είτε ανθρωπογενής είτε όχι η κλιματική κρίση έφτασε κι επιφέρει επαναλαμβανόμενες φυσικές καταστροφές, λειψυδρία και επισιτιστική κρίση που οδηγούν σε μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών με χιλιάδες θύματα. Η παρατεταμένη οικονομική κρίση του 2008 σταδιακά οδηγεί σε μια ευρεία φτωχοποίηση, που με την σειρά της προκαλεί την αναβίωση ακραίων ιδεολογιών ευρωπαϊκού σωβινισμού και την στροφή των απογοητευμένων ευρωπαϊκών λαών προς τον φασισμό και την ακροδεξιά. Η πανδημία Covid-19 άλλαξε τις ζωές μας με τις ακραίες ενέργειες της πλήρους παύσης του κοινωνικού γίγνεσθαι και του υποχρεωτικού εμβολιασμού, ως και τον πλήρη έλεγχο της πληροφορίας, την προπαγάνδα, την λογοκρισία και την διάδοση θεωριών συνωμοσίας που ανάμεσά τους κρύβουν τις πραγματικές συνωμοσίες. Παγκόσμια οικονομική και κοινωνική αναταραχή που οδηγεί στην διάλυση του κοινωνικού ιστού. Πόλεμος σε όλα τα επίπεδα μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων του 21ου αιώνα, της ανερχόμενης Κίνας κι Ευρασίας εναντίων των ΗΠΑ, του Αγγλοσαξωνικού κόσμου και της γηρασμένης Ευρωπαϊκής ηπείρου. Ενεργειακή ένδεια για πρώτη φορά στην ιστορία. Όλες οι ενδείξεις δείχνουν την επιστροφή σε μια τεχνο-φεουδαρχική πολιτική δομή, υπό την δικαιολογία της έκτακτης ανάγκης που απαιτεί η αντιμετώπιση πλανητικής κλίμακας προβλημάτων. Όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα με θαυμαστές νέες ανακαλύψεις και

τεχνολογικές εφευρέσεις, όπως την ανάπτυξη της ΑΙ, που οδηγούν την ανθρωπότητα σε ένα μοναδικό σταυροδρόμι της ιστορίας της. Απαιτούνται άμεσες λύσεις σε μεγάλης κλίμακας προβλήματα, τις οποίες θα πρέπει να αναζητήσουμε στην συλλογική βάση δεδομένων της ανθρωπότητας. Σε αντίθεση με τις νοοτροπίες που καλλιεργούνται στην εποχή μας η επαφή του ανθρώπινου όντος με τις ρίζες από τα βάθη του παρελθόντος του, η διατήρηση της Μνήμης και της αρχετυπικής γνώσης που έχει συγκεντρωθεί στις παλιές ιστορίες επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό μέρος της λύσης, ενώ ταυτόχρονα κρατάμε προσηλωμένο το βλέμμα σ’ ένα τεχνολογικά θαυμαστό μέλλον που φέρνει παντελώς άγνωστα δώρα για πρώτη φορά στην ανθρωπότητα. Οι διαχρονικές και πανανθρώπινες αξίες που έχουμε ανάγκη εκφράζονται μέσα από το ολιστικό πρίσμα της Παραδοσιακής Ιατρικής, της Φιλοσοφίας και της τέχνης της Αποτροπής. Η πανάρχαια σοφία των αυτόχθονων φυλών σε συγκερασμό με το πολιτικό πρόταγμα για αξιοπρέπεια, ελευθερία και δικαιοσύνη των σύγχρονων ελευθεριακών κινημάτων, ταυτόχρονα σε ζύμωση με την σύγχρονη επιστήμη κρύβουν έναν απέραντο πλούτο σοφίας που μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής μας κι ίσως να δώσει κάποια ανακούφιση στον ανθρώπινο πόνο. Ξεκινώντας από την συνειδητή καλλιέργεια του εαυτού μας και σταδιακά επεκτείνοντας την αλλαγή στην οικογένεια, την ομάδα, την κοινότητα, το έθνος, την ίδια την Γαία, ο στόχος μας είναι η ανάδυση ενός νέου παραδείγματος ίασης, ικανού να επουλώσει τις πληγές που έχει προκαλέσει το υπάρχον κορεσμένο πολιτισμικό μοντέλο. Οι συνειδητές επιλογές που θα κάνουμε σήμερα θα καθορίσουν το μέλλον μας χωρίς δυνατότητα επιστροφής.

Επιστροφή στο νέο παράδειγμα

Πατέρας Ήλιος, ο αρχέγονος θεός όλων, δύει στην Αθήνα του 21ου αιώνα.
Βία της εξουσίας στην Αθήνα.

Στις αρχές του 21ου αιώνα ο κόσμος που ζούμε βρίσκεται σε πολυεπίπεδη κρίση. Αφενός υπάρχει υπερπληθυσμός αφετέρου η κλιματολογική αλλαγή και οι επακόλουθες φυσικές καταστροφές που συμβαίνουν με αυξημένη συχνότητα οδηγούν σε μεγάλες μετακινήσεις αυτών των πληθυσμών. Ταυτόχρονα η αναβίωση ακραίων φασιστικών ιδεολογιών στον Αραβικό κόσμο, στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ευρώπη πυροδοτεί τρομοκρατικές επιθέσεις και πολέμους με συνέπειες τον ξεριζωμό και την προσφυγιά. Οι ανόητες πολιτικές λιτότητας της Ε.Ε. που οδήγησαν σε εγχώρια οικονομική καθίζηση και κοινωνική αναταραχή τα τελευταία 8 χρόνια και συνεχίζουν να οδηγούν σε διαμελισμό του κοινωνικού ιστού, συμβαίνουν ταυτόχρονα με θαυμαστές νέες ανακαλύψεις σε κάθε πεδίο έρευνας και τεχνολογικές εφευρέσεις όπως η ανάπτυξη της Τεχνητής Γενικής Νοημοσύνης που οδηγούν την ανθρωπότητα σε ένα μοναδικό σταυροδρόμι της ιστορίας της.  Στην κινέζικη γλώσσα το ιδεόγραμμα της «κρίσης» ταυτόχρονα σημαίνει «ευκαιρία», μια πιθανή ευκαιρία να αναδυθεί κάτι νέο. Οι επιλογές που θα κάνουμε σήμερα θα καθορίσουν το μέλλον μας χωρίς επιστροφή. Οφείλουμε λοιπόν να κάνουμε ορθές επιλογές χωρίς προσκόλληση στο παρελθόν και χωρίς φόβο για το μέλλον.

Το πρώτο βήμα για να κάνουμε τις ορθές επιλογές σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής είναι η Παρατήρηση. Είναι μια ανθρώπινη ικανότητα θεμελιώδους σημασίας, παρατηρούμε το εξωτερικό περιβάλλον που βρισκόμαστε, παρατηρούμε τον εσωτερικό μας κόσμο, τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας, παρατηρούμε την αναπνοή μας, παρατηρούμε τις ικανότητές μας ή την έλλειψή τους. Η παρατήρηση είναι το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη της αυτογνωσίας. Δευτερευόντως η συνειδητή καλλιέργεια του εαυτού με στόχο την ανάπτυξη της ορθής, κριτικής σκέψης. Ένας τέτοιος φωτισμένος από το φως της αυτογνωσίας νους, επεκτείνει σταδιακά την Αλλαγή από τον εαυτό του στην οικογένειά του βελτιώνοντας τις ανθρώπινες σχέσεις, προς την ομάδα και την κοινότητα βελτιώνοντας τις κοινωνικές σχέσεις, προς το έθνος βελτιώνοντας την σχέση του με τ’ άλλα έθνη, προς την ίδια την Γαία βελτιώνοντας τις καταστροφικές συμπεριφορές που μας ακολουθούν από τον προηγούμενο αιώνα, ίσως κι ακόμα παραπέρα προς τους άλλους κόσμους βελτιώνοντας την σχέση ανθρωπότητας με την Μνήμη και το συλλογικό παρελθόν μας. Ο τελικός στόχος είναι η ανάδυση ενός νέου πολιτισμικού παραδείγματος που θα επουλώσει τις πληγές που έχει προκαλέσει το υπάρχον κορεσμένο πολιτισμικό μοντέλο στην Γαία και την ανθρωπότητα.

Φαίνεται πως για να περάσουμε ως ανθρωπότητα στο επόμενο βήμα, θα πρέπει να συντήξουμε την πολιτισμική Μνήμη του παρελθόντος με τα τεχνολογικά επιτεύγματα του παρόντος, για να έχουμε μέλλον. Οι ολιστικές αρχές της παραδοσιακής κινέζικης φιλοσοφίας, ιατρικής και στρατηγικής ηλικίας άνω των 30 αιώνων, σε συγκερασμό με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία – που είναι ένας από τους πυλώνες του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, την παραδοσιακή ιατρική σκέψη, μαζί με την πανάρχαια σοφία των αυτόχθονων φυλών, αλλά και τα σύγχρονα ελευθεριακά κινήματα με το ουσιαστικό πρόταγμα της δικαιοσύνης και του περαιτέρω εκδημοκρατισμού της ανθρώπινης κοινωνίας, ταυτόχρονα σε ζύμωση με την σύγχρονη επιστήμη, δύναται να συνθέσουν ένα τεράστιο πλούτο σοφίας που μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής όλων και να προσφέρει κάποια ανακούφιση στον διαχρονικό ανθρώπινο πόνο. Κοιτάζοντας μέσα από ένα ολιστικό, ανθρωπολογικό πρίσμα, το επόμενο πολιτισμικό παράδειγμα που θα αναδυθεί αργά ή γρήγορα, θα πρέπει να είναι ένα παράδειγμα ίασης και θεραπείας των πληγών που έχει επιφέρει το παρόν – ηλικίας περίπου 350 ετών – πολιτισμικό παράδειγμα στην Γαία, αν η ανθρωπότητα επιθυμεί να επιβιώσει.

Wuji – 無極, ένα σύμβολο της ενοποιημένης ολότητας.

Ποιες είναι οι αξίες που θα συνθέτουν το νέο πολιτισμικό παράδειγμα, ποιος θα είναι ο πυρήνας του; Κατά την γνώμη μας αυτός ο πυρήνας μπορεί να προκύψει αν μελετήσουμε ξανά την σοφία των παραδοσιακών συστημάτων σκέψης. Η αρχαία ελληνική γλώσσα, φιλοσοφία κι επιστήμη – ο θεμελιώδης πυλώνας του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού – είναι οι μόνες ικανές να γεφυρώσουν την ορθόδοξη πατερική θεολογία της ανατολικής Μεσογείου – που είναι ο δεύτερος πυλώνας του δυτικού πολιτισμού – με την ασιατική, κινέζικη ταοϊστική και ινδική βουδιστική φιλοσοφία. Να συνθέσει την αρχέγονη σοφία των αυτόχθονων φυλών του πλανήτη μας, με τα προτάγματα των σύγχρονων ελευθεριακών και αντιεξουσιαστικών κινημάτων και την σύγχρονη επιστημονική σκέψη των θετικών και ανθρωπιστικών επιστημών. Η ελληνική γλώσσα σε όλο της το εύρος, ηλικίας περίπου 35 αιώνων, βρίσκεται στον πυρήνα των περισσότερων επιστημονικών και ιατρικών εννοιών του δυτικού πολιτισμού, κι είναι ικανή με τον πλούτο νοημάτων που διαθέτει να γεφυρώσει την δυτική με την ασιατική σκέψη. Το απόσταγμα όλων αυτών είναι που απαιτείται να εφαρμόσουμε στις ανάγκες του 21ου αιώνα. Όλα τα παραπάνω συστήματα σκέψης οπωσδήποτε έχουν διαφορές, κάπου όμως ενυπάρχουν ορισμένες σημαντικές ομοιότητες. Ίσως η κυριότερη από αυτές είναι η εναρμόνιση με τον «Φυσικό Νόμο», μια διαχρονική και πανανθρώπινη πυξίδα που βοηθάει το πρόσωπο να πορευθεί στον κόσμο, να κατακτήσει την αυτογνωσία και αυτοπραγμάτωση, να προάγει τις καλές σχέσεις, και να αυξήσει τις πιθανότητες μακροημέρευσης μιας κοινωνίας σε βάθος χρόνου.

Θέση, αντίθεση, σύνθεση.

Κατά τον 6ο περίπου αι. πΧ οι αρχαίοι παππούδες μας περιέγραψαν τον Φυσικό Νόμο. Ο Εμπεδοκλής μίλησε για τον «Σφαίρο» (Ολότητα) που απαρτίζεται` από δυο θεμελιώδεις δυνάμεις, την «Φιλότητα» (η δύναμη της φιλίας που ελκύει) και το «Νείκος» (η δύναμη της διαμάχης που διαχωρίζει). Αργότερα ο Ιπποκράτης τις περιέγραψε ως «Πυρ» και «Ύδωρ». Οι Κινέζοι πρόγονοι της αντίστοιχης νατουραλιστικής σχολής περίπου την ίδια περίοδο, ονόμασαν την ανάλογη έννοια του Σφαίρους ως Taiqi太極 – το «Υπέρτατο Μεγάλο», και τις δυο θεμελιώδεις δυνάμεις που το απαρτίζουν ως «yang陽 – Φως» και «yin陰 – Σκιά». Η ζωή που ζούμε υπάρχει λόγω αυτής της εναλλαγής φωτός και έλλειψης φωτός, θέρμης και έλλειψης θέρμης, κίνησης και έλλειψης κίνησης, δομής και έλλειψης δομής. Επιπλέον, στο βασίλειο των θηλαστικών, η ζωή διατηρείται και διαιωνίζεται μέσω της συμπληρωματικής λειτουργίας του σπέρματος με το αυγό, δίνοντας ένα μεγαλύτερο εύρος ερμηνείας στον όρο «yinyang». Έλληνες και Κινέζοι αναφέρονται ο καθένας με τον τρόπο του στον Φυσικό Νόμο. Αυτός είναι ο πυρήνας της Ύπαρξης κι εκφράζεται μέσα από τις πράξεις και τα έργα της Γαίας, μέσω της δημιουργίας κι εξέλιξης της Ζωής.

Η Μεγάλη Θεά της Μινωικής Κρήτης.

Ιδανικά κι οι πράξεις της ανθρωπότητας θα ήταν καλό να εναρμονίζονται με αυτόν τον πυρήνα, κάτι που μάλλον δεν συμβαίνει σήμερα. Μπορούμε να παρατηρήσουμε πως η ανθρωπότητα βρίσκεται σε μια κατάσταση ανισορροπίας. Ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός πάσχει από μια ακατάσχετη φωτιά που καταστρέφει οικοσυστήματα, αυτόχθονες φυλές, τοπικές διαλέκτους, παλιούς  πολιτισμούς, την οικονομία, ζώα, φυτά, συνειδήσεις, ψυχές.  Κατά τις αρχές διάγνωσης της κινέζικης ιατρικής αυτό που απαιτείται είναι η θρέψη του yin. Σε κοινωνιολογική και ανθρωπολογική κλίμακα το yin εκφράζεται μέσω της Μνήμης, της αρχέγονης Σοφίας που έρχεται από το απώτατο παρελθόν. Μνήμες σχετικά με τον Φυσικό Νόμο, και την εναρμόνιση της σχέσης του Ανθρώπου με την Γαία. Εδώ βλέπουμε πως οι Κινέζοι, οι Έλληνες, οι Ινδιάνοι της Αμερικής, οι Αβορίγινες της Αυστραλίας και γενικότερα οι αυτόχθονες του Τέταρτου Κόσμου έχουν κάτι να πουν πάνω στο θέμα!

Η αγνότητα της νιότης!

Η επίγνωση του Φυσικού Νόμου δεν είναι απλά ένα λογικό συμπέρασμα αλλά μια εκστατική εμπειρία. Αυτή η εμπειρία ανοίγει την καρδιά του ανθρώπου, αυξάνει την ενσυναίσθηση και περιγράφεται στην ορθόδοξη παράδοση ως «εν Χριστώ Αγάπη», στην ταοϊστική παράδοση ως «Φυσικότητα» και στον βουδισμό ως «Συμπόνοια». Απαιτεί το ξεγύμνωμα της ψυχής από τις έγνοιες και τα πάθη και την πλήρη παράδοση στο μεγαλείο της Ύπαρξης. Είναι το σημείο της ένωσης του ανθρώπου με το Ιερό. Η θεραπεία προϋποθέτει αυτή την εμπειρία κι έχει ως θεμέλιό της την φυσικότητα. Αυτός ο εσωτερικός πυρήνας μπορεί να εκφραστεί με διάφορα μέσα, όπως με το άγγιγμα και την μάλαξη, με την βελόνα, τα βότανα, το νυστέρι ή τον λόγο. Θεραπεία μπορεί να συμβεί προς έναν άνθρωπο αλλά και προς το άμεσο περιβάλλον μας, το σπίτι μας, την οικογένεια, την κοινότητα, την χώρα, την ίδια την Γαία, είναι μια πολυεπίπεδη, μορφοκλασματική σχέση. Ο μεγάλος ταοϊστής γιατρός του 6ου μ.Χ. αι. Sun Si Miao που θεωρείται ως ο άγιος της Ιατρικής στην Κίνα και αντίστοιχος του Έλληνα Ιπποκράτη αναφέρει: «Η Καλλιέργεια της Ζωής – Yangsheng養生  ξεκινά από το πρόσωπο και επεκτείνεται στην οικογένεια, την κοινότητα, το έθνος, την Γαία και προς τους άλλους Κόσμους, καθώς η ανθρώπινη Συνείδηση επεκτείνεται προς το Σύμπαν».