Philosophy – ZiRAN自然 • ΦύσηΡοή℠

Η ολιστική προσέγγιση της «Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής℠» στο πλαίσιο της Ενιαίας Υγείας

Το σύμβολο Taijitu περιέχει τις ιδέες του Yin και του Yang. Κατά την παραδοσιακή σχολή των κινέζων φυσιοκρατών φιλοσόφων σχετίζεται με το ηλιακό φως και συμβολίζει την κατάσταση δυναμικής ισορροπίας που ενυπάρχει στη φύση. Είναι το δομικό θεμέλιο της ασιατικής σκέψης που διασυνδέει όλες τις παρακάτω μεθόδους που περιγράφονται.

Η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική℠ – Zhōngyī 中医 ανήκει στην κατηγορία των συστημάτων Παραδοσιακής, Συμπληρωματικής & Ολιστικής Υγείας℠, σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), αποδεδειγμένης ηλικίας τουλάχιστον 2200 ετών. Διαμορφώθηκε μέσα από τη μακραίωνη ζύμωση διαφορετικών θεωριών και μεθόδων, διατηρώντας ταυτόχρονα ορισμένα θεμελιώδη αξιώματα που της δίνουν συνοχή. Από τα μέσα του 19ου αιώνα έχει σταδιακά ενσωματώσει και της θεωρίες της σύγχρονης ανατομίας και φυσιολογίας, δημιουργώντας έναν απαράμιλλο συνδυασμό στην υπηρεσία της Ενιαίας Υγείας.

Η υγεία θεωρείται πως είναι η φυσική κατάσταση ισορροπίας του οργανισμού ως ενός ενιαίου σωματικού και ψυχοσυναισθηματικού συνόλου. Οι ουσιαστικότεροι παράγοντες που σχετίζονται με την διατήρηση της υγείας είναι η ισορροπία μεταξύ κίνησης και διατροφής καθώς και οι συνθήκες του περιβάλλοντος, τόσο οι φυσικές όσο και οι κοινωνικές. Κάθε οργανισμός που αποκλίνει από την κατάσταση της υγείας διαθέτει τη ροπή να επανέλθει σε αυτή μέσω των φυσικών δυνάμεων αυτοΐασης. Ο ρόλος του θεραπευτή ΠΚΙ℠ είναι να συμβάλλει στη συντόμευση του χρόνου αποκατάστασης και να βοηθά τον πελάτη του να διατηρεί την υγεία και την ευζωία του.

Οι 5 κατηγορίες θεραπείας της ΠΚΙ℠

Η ΠΚΙ℠ χρησιμοποιεί πέντε κύριες κατηγορίες εξισορρόπησης του τσι, με πρώτη την ορθή διατροφή και δεύτερη την άσκηση. Με αυτούς τους τρόπους ο οργανισμός μπορεί να διατηρείται υγιής. Στην περίπτωση που χρειάζεται υποστήριξη, μπορεί αρχικά να χρησιμοποιηθεί η μάλαξη ως ηπιότερο μέσο. Η βεντουζοθεραπεία, η μοξαθεραπεία και o βελονισμός ΠΚΙ℠ δύναται να αποκαταστήσουν περαιτέρω την απρόσκοπτη ροή του τσι. Επιπλέον η χρήση της φυτοθεραπείας είναι μια εξαιρετική συμπληρωματική μέθοδος για την αποκατάσταση της υγείας του όντος. Πιο αναλυτικά οι μέθοδοι σε αυτές τις πέντε κατηγορίες είναι:

Διατροφή – Shíliáo 食療. Κατατάσει τις τροφές σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση της ΠΚΙ℠ . Αφορά την ιδέα πως η ίδια μας η τροφή μπορεί να λειτουργήσει ως «φάρμακο ή φαρμάκι», ανάλογα με τις επιλογές που κάνουμε και τον τρόπο χρήσης της. Η κεντρική ιδέα αφορά τη βρώση κατάλληλης τροφής με μέτρο, σύμφωνα με τις εποχές και το περιβάλλον που ζούμε.

Καλλιέργεια του τσι – Qìgōng 氣功. Είναι μια ολιστική μέθοδος άσκησης ευρέως φάσματος, από ήπια έως ιδιαίτερα απαιτητική. Περιλαμβάνει τη διατήρηση στατικών ισομετρικών θέσεων, ήπιων αργών κίνησεων, συντονισμό διαφορετικών κινήσεων, ρύθμιση της αναπνοής και εστίαση του νου. Είναι ιδανικές για όλες τις ηλικίες για την πρόληψη, βελτίωση και αποκατάσταση της υγείας.

Άσκηση ντάογιν – Dǎoyǐn 導引. Είναι μια σειρά από ασκήσεις συντονισμού του σώματος και του νου. Δίνεται έμφαση στις διατάσεις. Οι ασκήσεις γίνονται τόσο σε όρθια θέση όσο και στο έδαφος. Ιστορικά είναι ο πρόδρομος του τσιγκόνγκ, που συνδέθηκε με την εισαγωγή της ινδικής κουλτούρας στην Κίνα κατά τον 3ο αι. μΧ.

Μάλαξη – Tuīná 推拿. Είναι η παραδοσιακή κινέζικη μέθοδος μάλαξης. Αν θα θέλαμε να μεταφράσουμε κυριολεκτικά τους κινέζικους χαρακτήρες, θα μπορούσαμε να τους αποδώσουμε ως «ανατρίψεις-ζυμώματα». Στην καθημερινή χρήση, μεταφράζεται απλώς ως «μάλαξη». Χρησιμοποιεί μια ποικιλία τεχνικών μάλαξης, δακτυλοπίεσης, χειροπρακτικής κ.α.

Οστεοπαθητική – Diēdǎ 跌打. Ο όρος κυριολεκτικά ερμηνεύεται ως «πέφτω και χτυπάω». Είναι ένας συνδυασμός ασιατικής τραυματολογίας και οστεοπαθητικής. Συνδυάζει επίσης bodywork και manual therapy. Συνοδεύεται από τη χρήση ειδικών συνταγών βοτανοθεραπείας εξωτερικής χρήσης για την αποκατάσταση των τραυματισμών.

Βελονισμός & Μοξαθεραπεία Zhēnjiǔ 針灸. Είναι κινέζικη μέθοδος. Περιλαμβάνει την τοποθέτηση ειδικών βελόνων και την εφαρμογή θερμότητας. Αυτό γίνεται μέσω της καύσης του βοτάνου Artemisia Annuae (ποικιλία της γνωστής μας αψιθιάς). Οι θεραπείες εφαρμόζονται σε χαρτογραφημένες περιοχές του σώματος. Αντιμετωπίζει το νου και το σώμα ολιστικά ως ένα ενιαίο σύνολο, και το βοηθά να επιστρέψει στην κατά το δυνατόν εύρυθμη κατάσταση ομοιόστασης.

Βεντουζοθεραπεία – Báguàn 拔罐. Μέθοδος τοποθέτησης ειδικών βεντουζών που τοποθετούνται στο δέρμα, με ειδικό πιστόλι εισρόφησης αέρα, δημιουργώντας κενό αέρος.

Mέθοδος απόξεσης με ειδικό εργαλείο – Guāshā 刮痧. Πρόκειται για μέθοδο απόξεσης και υπεραιμίας του δέρματος με ειδικό εργαλείο απόξεσης.

Βοτανοθεραπεία – Zhōngyào 中藥. Χρησιμοποιεί εκατοντάδες διαφορετικά βότανα σε συνδυασμούς, με αποτέλεσμα να δημιουργείται συνεργικό αποτέλεσμα. Οι φόρμουλες αυτές είναι ιδιαίτερα ισχυρές και χρησιμοποιούνται τουλάχιστον από τον 1ο αιώνα ως σήμερα στη σύγχρονη Κινέζικη Ιατρική. Συνολικά υπάρχουν περί τις 100.000 τέτοιες φόρμουλες που έχουν αναπτυχθεί εντός των τελευταίων 20 αιώνων. Στην κλινική πρακτική όμως συνήθως χρησιμοποιούνται μερικές εκατοντάδες από αυτές.

Το νήμα που ενώνει όλες τις παραπάνω μεθόδους είναι η ιδέα της «καλλιέργειας της ζωής» – Yang Sheng 養生. Αφορά την καλλιέργεια ενός υγιούς τρόπου ζωής που θρέφει το σώμα, τον νου και το πνεύμα, τονώνει την υγεία και προάγει την ευδαιμονία του όντος, διατηρώντας κατά το δυνατόν μια δυναμική ισορροπία. Η καλλιέργεια ενός υγιούς τρόπου ζωής περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς άξονες:

1. το ορθό συναίσθημα, που είναι η φυσική χαρά.

2. την ορθή διατροφή, σύμφωνα με το φυσικό ρυθμό.

3. την ορθή άσκηση, με διατάσεις, αναπνευστικές ασκήσεις και ήπιας ταχύτητας φυσική κίνηση.

4. τον ορθό ύπνο τις κατάλληλες ώρες, επίσης σύμφωνα με το φυσικό ρυθμό.

Η Βασική Θεωρία της Κινέζικης Κοσμολογίας

Η κεντρική ιδέα που διαπερνά την αρχαία φιλοσοφική κινέζικη σκέψη απ’ άκρο σε άκρο είναι η θεμελιώδης σημασία του ηλιακού φωτός και η μελέτη της εναλλαγής των φαινομένων της ζωής μέσα από τις ιδέες του Yinyang 陰陽, όπως μας αναφέρει το αρχαιότερο βιβλίο της Κίνας, το Βιβλίο της Αλλαγής – Yijing 易經 (3η χιλιετία πΧ). Μέσα από την παρατήρηση της ίδιας της φύσης αντιλαμβάνεται κάποιος την εναλλαγή των φαινομένων της ζωής και προσαρμόζει τον βίο του σύμφωνα με την αρχή της Φυσικότητας – Ziran 自然, όπως αναφέρεται στο επίσης πασίγνωστο Βιβλίο της Φυσικής Αρετής – Daodejing 道德經.

Κατανοώντας την αλληλοσυσχέτιση του Κόσμου μέσα από την παρατήρηση της φύσης οι αρχαίοι κινέζοι πρόγονοι συνέλαβαν πως τα φαινόμενα της ζωής μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις κύριες κατηγορίες. H θεμελιώδης αυτή ιδέα της κινέζικης σκέψης εκφράζεται μέσα από τη φράση «Ουρανός Γαία Άνθρωπος» – Tian Di Ren 天地人 και αποτελείται από:

α. στα ουράνια φαινόμενα, που προέρχονται από τις επιδράσεις του Ήλιου, της Σελήνης και των πλανητών και ρυθμίζουν το χρόνο.

β. στα γήινα φαινόμενα, που προέρχονται από τη χλωρίδα και την πανίδα, τη γεωμορφολογία και τη γεωγραφία του χώρου.

γ. στα φαινόμενα της ανθρώπινης κουλτούρας, που ορίζονται από την ανθρώπινη συμπεριφορά, το πολιτισμικό υπόβαθρο της εκάστοτε εποχής, τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.

Ενιαία και Παραδοσιακή Υγεία στον 21ο αιώνα

Σήμερα συναντούμε σχεδόν τις ίδιες ιδέες στον – κατά ΠΟΥ – ορισμό της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), όπου η σύγχρονη τάση υιοθετεί την ιδέα του ολισμού. Η Ενιαία Υγεία είναι μια ολιστική προσέγγιση που αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση της  υγείας των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος. Ο πλανήτης λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα,  όπου οι αλλαγές σε έναν τομέα επηρεάζουν τους υπόλοιπους. Αυτή η προσέγγιση είναι κρίσιμη για την  αντιμετώπιση προκλήσεων όπως οι ζωοανθρωπονόσοι (ασθένειες που μεταδίδονται μεταξύ ζώων και  ανθρώπων), οι λοιμώξεις, η μικροβιακή αντοχή και η κλιματική αλλαγή, που επιδεινώνουν την εξάπλωση  νέων ή επανεμφανιζόμενων ασθενειών. 

Ο ΠΟΥ προωθεί τη σύζευξη της σύγχρονης βιοϊατρικής με την Παραδοσιακή Υγεία σε ένα ενιαίο ολιστικό ιατρικό σύστημα, αναζητώντας μέσα από την επιστημονική έρευνα νέες λύσεις στα προβλήματα της δημόσιας υγείας του 21ο αι. Ως Παραδοσιακή Υγεία ορίζονται τα συστήματα εμπειρικής υγειονομικής περίθαλψης και ευεξίας, που προέρχονται από διαφορετικά ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια και που προηγούνται της σύγχρονης βιοϊατρικής. Δίνει έμφαση σε μια φυσική και ολιστική προσέγγιση για την αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ του νου, του σώματος και του περιβάλλοντος. Επιπλέον, η Συμπληρωματική Υγεία αναφέρεται σε πρόσθετες πρακτικές υγειονομικής περίθαλψης κι έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει το κυρίαρχο βιοϊατρικό παράδειγμα και να υποστηρίξει πιο ολοκληρωμένα τις ανάγκες της δημόσιας υγείας και ευεξίας του πληθυσμού.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

Chen, K.W. «What is Yang Sheng»? http://yang-sheng.com/?page_id=55

Duan, Z.L. (2012). Διαλέξεις στο 3ο συνέδριο TCM στην Αθήνα.

Feng, G., et al. (2011). Daodejing, 3rd edition.

Kaptchuk, T. (2000). The Web that has no Weaver: Understanding Chinese Medicine, 2nd edition.

Kendall, D. (2002). Dao of Chinese Medicine: Understanding an Ancient Healing Art. Oxford University Press.

Liu, L. (2019). Classical Chinese Medicine. Hong Kong: Chinese University of Hong Kong Press.

Τηλικίδης, Α. (1999). Η Βασική Θεωρία της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής. Αθήνα: ΑΚΑΔΗΜΙΑ

Unschuld, P. (2003). Huangdi Neijing Suwen: Nature, Knowledge, Imagery in an Ancient Chinese Medical Text: With an Appendix: The Doctrine of the Five Periods and Six Qi in the Huang Di Nei Jing Su Wen. California: University of California Press.

Unschuld, P. (2017). Διαλέξεις στην Ακαδημία Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής.

Wilhelm, R. (1950). Yijing: Book of Changes. Introduction by Carl G. Jung. 2rd edition. Princeton: Princeton University Press.

Χριστοφόρου, Γ. Διδασκαλίες της παραδοσιακής οικογένειας neijiaquan Yin Cheng Gong Fa.

Zhong, Q. Διαλέξεις στην Ακαδημία Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής.

One Health. (χ.χ.). Από World Health Organisation. Ανακτήθηκε από https://www.who.int/health-topics/one-health#tab=tab_1

Traditional, Complementary, and Integrative Medicine. (χ.χ.). Από World Health Organisation. Ανακτήθηκε από https://www.who.int/health-topics/traditional-complementary-and-integrative-medicine#tab=tab_1

Tian. (χ.χ.). Από Wikipedia. Ανακτήθηκε από https://en.wikipedia.org/wiki/Tian

Ziran. (χ.χ.). Από Wikipedia. Ανακτήθηκε από https://en.wikipedia.org/wiki/Ziran

Η πεμπτουσία του Φυσικού Νόμου

Οι αρχές της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης¹ είναι μια πρακτική φιλοσοφία που σχετίζεται με την τέχνη της παρατήρησης κι αφορά την επιβίωση και την ευημερία. Προσφέρει εσωτερική ειρήνη και σταθερότητα μπροστά στις διαρκείς αλλαγές ενός μεταβαλλόμενου κόσμου.

Η τέχνη της αποτροπής² και η στρατηγική αφορούν την προστασία του σώματος, του νου και της κοινωνίας από τον κίνδυνο. Η σφυρηλάτηση του σώματος και του νου, δια μέσω της τέχνης της αποτροπής, είναι το αντίδοτο απέναντι σε μια ενδεχόμενη, δυνάμει θανατηφόρα καταστροφή.

Η ιατρική τέχνη είναι το φάρμακο που σώζει ζωές, όμως αν γίνει ακατάλληλη χρήση της μετατρέπεται σε φαρμάκι που αυξάνει τον ανθρώπινο πόνο. Όμοια, το φαγητό και τα ποτά μας διατηρούν στη ζωή, όμως η υπερβολή ή η έλλειψή τους σταδιακά καταστρέφει το σώμα.

Η τέχνη της πολιτικής αφορά την προστασία και ασφάλεια των πολιτών, την συνετή διαχείριση των φυσικών πόρων και την ορθή διακυβέρνηση της χώρας για την επίτευξη της συλλογικής ευημερίας. Αντίθετα όταν κυριαρχεί η διαφθορά, η άγνοια και η δειλία τότε προκαλείται σύγχυση κι ο λαός βασανίζεται.

Όταν στα θεμέλια της θρησκείας φωλιάζει η ειλικρίνεια, οι πιστοί νιώθουν προστασία κι εμπιστοσύνη απέναντι στο μέγα μυστήριο του θανάτου, οι οικογένειες ευημερούν κι ολόκληρη η κοινωνία ωφελείται. Στην αντίθετη περίπτωση, η κακή ερμηνεία και χρήση της θρησκείας προκαλεί μεγάλες καταστροφές στους ανθρώπους και την ευρύτερη κοινωνία.

H αυθεντική ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και ο έλεγχος της κακεντρέχειας είναι το θεμέλιο της ορθής ηθικής, που με τη χάρη του Ιερού δημιουργεί τον παράδεισο εντός της ανθρώπινης κοινωνίας. Το κάθε πρόσωπο-πολίτης οφείλει να γνωρίζει αυτό το ιερό αίσθημα δικαιοσύνης που θα του χαρίσει βαθιά πνευματική ματιά. Η απουσία τους διαβρώνει τον κοινωνικό ιστό κι επιφέρει την παρακμή του πολιτισμού.

Η συνεχής πρακτική εξάσκηση στις σωματικές μεθόδους και διδασκαλίες των αρχών της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης, ανοίγει τις πύλες και δίνει πρόσβαση στην κατανόηση του κόσμου με μια εξίσου βαθιά πνευματική ματιά. Η στρατηγική τέχνη κι οι αρχές της αποτροπής, της υπομονής, της επιμονής και της διατήρησης εμπεριέχουν σοφία που ακονίζει το πνεύμα και το σώμα του ανθρώπου ολιστικά.

Βιβλιογραφική αναφορά:

Zoughari, K. (2010). The Ninja, Ancient Shadow Warriors of Japan. North Clarendon, Vermont: Tuttle Publishing

Πρωτότυπο κείμενο στα Ιαπωνικά: Ninjutsu no Hiketsu-bun 忍術秘訣文 by Toshitsugu Takamatsu, 33rd Soke of Togakure ryu Ninpô

Μετάφραση από τα Ιαπωνικά: Dr Kacem Zoughari, PhD

Τίτλος, μετάφραση κι επιμέλεια στα Ελληνικά: Βασίλης Τσάκαλος

Σημειώσεις:

Το ανθρώπινο πλάσμα είναι το πλέον προσαρμοστικό όλων των υπολοίπων, το συναντούμε σε κάθε κλίμα από τον Ισημερινό έως τους Πόλους. Ο όρος «αρχές της υπομονής, επιμονής και διατήρησης» αναφέρεται στον ιαπωνικό όρο 忍法 – ninpō, ο οποίος σχετίζεται ακριβώς με την εγγενή ανθρώπινη ικανότητα της προσαρμοστικότητας και της επιβίωσης, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. ↩︎
Ο όρος «τέχνη της αποτροπής» αναφέρεται στον ευρύτερα ασιατικό όρο 武術 – bujutsu (ιαπ.), wushu (κιν.) αντί της συνήθους απόδοσης που έχει επικρατήσει ως «πολεμικές τέχνες». Θεωρούμε πως λόγω πολυχρησίας στον δυτικό κόσμο δεν αποδίδεται το πλήρες εύρος της αρχικής έννοιας. Αντίθετα θεωρούμε πως ο όρος «αποτροπή» ή «deterrence» (αγγλ.) που χρησιμοποιείται στη γεωπολιτική και τη στρατηγική, αποδίδει ορθότερα στις δυτικές γλώσσες το πλήρες εύρος της έννοιας 武. ↩︎

Το κόστος της περιπέτειας

Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή που ερχόμαστε αντιμέτωποι με την περιπέτεια και τον πιθανό κίνδυνο που αυτή ενέχει. Είναι μια περίοδος αυξημένης αβεβαιότητας, ακόμη κι αυξημένης εντροπίας, ενώ αντίστοιχα το αίσθημα σταθερότητας και ασφάλειας μειώνεται. Κατά την επαφή κάθε πλάσματος με τον κίνδυνο συμβαίνουν ορισμένες αλλαγές στο νευρικό του σύστημα. Πρόκειται για μια κατάσταση του νευρικού συστήματος που είναι εγγεγραμμένη στον βιολογικό μας προγραμματισμό από την εμφάνιση της βιολογικής ζωής στην Γαία, γνωστή σήμερα ως «λειτουργία μάχης ή φυγής». Η επιθετικότητα και ο φόβος είναι εντυπωμένα στο γενετικό υλικό κάθε ζωντανού πλάσματος από την απαρχή του κόσμου και είναι οι φυσικές αντιδράσεις ενός ζωντανού πλάσματος μπροστά στον επερχόμενο κίνδυνο. Η πρώτη φυσική αντίδραση είναι η φυγή καθώς κάθε βίαιη σωματική αντιπαράθεση δύναται να επιφέρει τραύματα που στην φύση μπορεί να αποβούν μοιραία. Στην περίπτωση του αποκλεισμού της διαφυγής κάθε ζωντανό πλάσμα που αντιλαμβάνεται τον επερχόμενο θάνατό του θα προσπαθήσει να αμυνθεί με όποιο τρόπο διαθέτει, εστιάζοντας την ενέργεια που θα διέθετε προς την αποφυγή της βίαιης αντιπαράθεσης σε μια αμυντικού τύπου επιθετικότητα. Όμως υπάρχει και μια τρίτη αντίδραση μπροστά στον κίνδυνο, ο τρόμος. Ο τρόμος παραλύει το πλάσμα καθιστώντας το ανήμπορο να αντιδράσει είτε δραπετεύοντας είτε δίνοντας την απαιτούμενη μάχη, πολλές φορές ακόμη κι αποστρέφοντας το βλέμμα του από τον επερχόμενο κίνδυνο.

Τα συναισθήματα αυτά επηρεάζουν το πλάσμα με συγκεκριμένους τρόπους και εκφράζονται μέσω ορισμένων συμπτωμάτων. Αυτά έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί ήδη από τους αρχαίους Έλληνες, Ινδούς και Κινέζους παραδοσιακούς ιατρούς. Υπό το πρίσμα της παραδοσιακής ιατρικής ο θυμός, η οργή και η επιθετικότητα είναι ένα ενιαίο κλιμακούμενο συναίσθημα και αντίδραση που στις θεωρίες της παραδοσιακής ιατρικής σχετίζεται με το ήπαρ. Στην γλώσσα μας υπάρχει γι’ αυτή την περίσταση η φράση: «του έπρηξε το συκώτι» που τουλάχιστον γλωσσολογικά υποδηλώνει την σχέση μεταξύ του θυμού και του ήπατος. Όμοια ο φόβος είναι ένα συναίσθημα που σχετίζεται με το ουρογεννητικό σύστημα και τα νεφρά. Πράγματι παρατηρούμε πως σε μια κατάσταση έντονου φόβου ή τρόμου παρατηρείται ακατάσχετη ενούρηση. Στην ελληνική γλώσσα υπάρχει η φράση: «κατουρήθηκε από τον φόβο του» που υποδηλώνει την σχέση μεταξύ φόβου και ούρησης. Κατά την μεταξύ τους σχέση ο θυμός είναι ένα πιο επιφανειακό συναίσθημα που συνήθως υποκρύπτει βαθύτερα στρώματα φόβου. Μετά από ένα τέτοιο έντονο σοκ το νευρικό σύστημα μπορεί να απορρυθμιστεί μακροπρόθεσμα κι ο οργανισμός να παραμείνει σε κατάσταση «μάχης ή φυγής». Αυτό είναι το λεγόμενο «Μετατραυματικό Σύνδρομο Στρες» το οποίο υποσκάπτει την υγεία του ατόμου και μπορεί να το οδηγήσει σε ανικανότητα διαχείρισης του περιβάλλοντός του και μη λειτουργικότητα.

Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως οι παραπάνω αντιδράσεις μπορούν να μετατεθούν αυτούσιες από το ατομικό στο συλλογικό επίπεδο μιας κοινωνίας. Όταν τα συναισθήματα αυτά συσσωρεύονται ακατέργαστα στο συλλογικό ασυνείδητο διαμορφώνουν τον παλμό της κοινωνίας, καθιστώντας την περισσότερο επιθετική, φοβική ή τρομαγμένη, ανήμπορη ν’ αντιδράσει. Οι βιολογικές αυτές αντιδράσεις διαμορφώνουν την ανθρώπινη ιστορία από καταβολής της όταν κυριαρχούν στο συλλογικό ασυνείδητο. Ο μέσος Έλληνας πολίτης ως το 2011 δεν είχε βρεθεί σε κατάσταση ακραίου συλλογικού κινδύνου για περίπου 6 δεκαετίες, από το τέλος του εμφύλιου πολέμου το 1949 έως και το 2010 όταν ξεκίνησε η πολυεπίπεδη κρίση. Όταν αυτή τελικά ξέσπασε ένα μέρος του ελληνικού πληθυσμού φάνηκε απροετοίμαστο απέναντι στον κίνδυνο που εισέβαλε στις ζωές των πολιτών από το εξωτερικό περιβάλλον. Η ξαφνική αλληλεπίδραση των πολιτών με το ελλειμματικό περιβάλλον της Κρίσης προκάλεσε έντονο στρες επιβίωσης με βιοχημικές και ψυχοδιανοητικές αλλοιώσεις που απείλησαν την ακεραιότητα και την ίδια την ζωή του όντος. Οι πιο ευάλωτοι λύγισαν υπό το βάρος της αυξανόμενης ανέχειας με αποτέλεσμα την ανάλογη αυξητική τάση ακόμη και των αυτοκτονιών σε σχέση με την προ 2010 εποχή. Τραγικά παραδείγματα που συνέβησαν το 2011 λόγω της απελπισίας που προέκυψε από την αυξανόμενη ανέχεια ήταν ο ηλικιωμένος που αυτοπυροβολήθηκε στην πλατεία Συντάγματος αφήνοντας πίσω του ένα σημείωμα, η γιαγιά που αυτοπυρπολήθηκε στην Ζάκυνθο κι ένας 60χρονος που ανέβηκε στην ταράτσα της πολυκατοικίας που διέμενε στην πλατεία Βάθης με την 90χρονη μητέρα του, την έσπρωξε στο κενό και ακολούθησε κι ο ίδιος. Όσοι είχαν περισσότερες οικονομικές, σωματικές και ψυχοδιανοητικές αντοχές άντεξαν κάποια χρόνια παραπάνω.

Το σύνολο της Ελληνικής κοινωνίας υπέστη πολλαπλά σοκ και επαναλαμβανόμενες υποβαθμίσεις στην ποιότητα ζωής της κατά την περασμένη δωδεκαετία οι οποίες πυροδότησαν μια πληθώρα συναισθημάτων σοκ, άρνησης, θυμού, οργής, διαπραγμάτευσης, θλίψης, απελπισίας, απόγνωσης, κατάθλιψης στο κοινωνικό συνεχές, εφάμιλλα με τα στάδια του πένθους μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα πένθος για τον προηγούμενο τρόπο ζωής μιας επίπλαστης αφθονίας που βίωσε η Ελληνική κοινωνία για περίπου 20 χρόνια, από την δεκαετία του 1990 έως το 2010. Απομένει το τελικό στάδιο της αποδοχής που θα επιτρέψει στην κοινωνία να ορθοποδήσει και να προχωρήσει προς το μέλλον. Το σύνολο της Ελληνικής κοινωνίας υπέστη πολλαπλά σοκ και επαναλαμβανόμενες υποβαθμίσεις στην ποιότητα ζωής της κατά την περασμένη δωδεκαετία οι οποίες πυροδότησαν μια πληθώρα συναισθημάτων σοκ, άρνησης, θυμού, οργής, διαπραγμάτευσης, θλίψης, απελπισίας, απόγνωσης, κατάθλιψης στο κοινωνικό συνεχές, εφάμιλλα με τα στάδια του πένθους μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα πένθος για τον προηγούμενο τρόπο ζωής μιας επίπλαστης αφθονίας που βίωσε η Ελληνική κοινωνία για περίπου 20 χρόνια, από την δεκαετία του 1990 έως το 2010. Απομένει το τελικό στάδιο της αποδοχής που θα επιτρέψει στην κοινωνία να ορθοποδήσει και να προχωρήσει προς το μέλλον.

Επιστροφή στο νέο παράδειγμα

Πατέρας Ήλιος, ο αρχέγονος θεός όλων, δύει στην Αθήνα του 21ου αιώνα.

Στις αρχές του 21ου αιώνα ο κόσμος που ζούμε βρίσκεται σε πολυεπίπεδη κρίση. Αφενός υπάρχει υπερπληθυσμός αφετέρου η κλιματολογική αλλαγή και οι επακόλουθες φυσικές καταστροφές που συμβαίνουν με αυξημένη συχνότητα οδηγούν σε μεγάλες μετακινήσεις αυτών των πληθυσμών. Ταυτόχρονα η αναβίωση ακραίων φασιστικών ιδεολογιών στον Αραβικό κόσμο, στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ευρώπη πυροδοτεί τρομοκρατικές επιθέσεις και πολέμους με συνέπειες τον ξεριζωμό και την προσφυγιά. Οι ανόητες πολιτικές λιτότητας της Ε.Ε. που οδήγησαν σε εγχώρια οικονομική καθίζηση και κοινωνική αναταραχή τα τελευταία 8 χρόνια και συνεχίζουν να οδηγούν σε διαμελισμό του κοινωνικού ιστού, συμβαίνουν ταυτόχρονα με θαυμαστές νέες ανακαλύψεις σε κάθε πεδίο έρευνας και τεχνολογικές εφευρέσεις όπως η ανάπτυξη της Τεχνητής Γενικής Νοημοσύνης που οδηγούν την ανθρωπότητα σε ένα μοναδικό σταυροδρόμι της ιστορίας της. Στην κινέζικη γλώσσα το ιδεόγραμμα της «κρίσης» ταυτόχρονα σημαίνει «ευκαιρία», μια πιθανή ευκαιρία να αναδυθεί κάτι νέο. Οι επιλογές που θα κάνουμε σήμερα θα καθορίσουν το μέλλον μας χωρίς επιστροφή. Οφείλουμε λοιπόν να κάνουμε ορθές επιλογές χωρίς προσκόλληση στο παρελθόν και χωρίς φόβο για το μέλλον.

Το πρώτο βήμα για να κάνουμε τις ορθές επιλογές σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής είναι η Παρατήρηση. Είναι μια ανθρώπινη ικανότητα θεμελιώδους σημασίας, παρατηρούμε το εξωτερικό περιβάλλον που βρισκόμαστε, παρατηρούμε τον εσωτερικό μας κόσμο, τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας, παρατηρούμε την αναπνοή μας, παρατηρούμε τις ικανότητές μας ή την έλλειψή τους. Η παρατήρηση είναι το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη της αυτογνωσίας. Δευτερευόντως η συνειδητή καλλιέργεια του εαυτού με στόχο την ανάπτυξη της ορθής, κριτικής σκέψης. Ένας τέτοιος φωτισμένος από το φως της αυτογνωσίας νους, επεκτείνει σταδιακά την Αλλαγή από τον εαυτό του στην οικογένειά του βελτιώνοντας τις ανθρώπινες σχέσεις, προς την ομάδα και την κοινότητα βελτιώνοντας τις κοινωνικές σχέσεις, προς το έθνος βελτιώνοντας την σχέση του με τ’ άλλα έθνη, προς την ίδια την Γαία βελτιώνοντας τις καταστροφικές συμπεριφορές που μας ακολουθούν από τον προηγούμενο αιώνα, ίσως κι ακόμα παραπέρα προς τους άλλους κόσμους βελτιώνοντας την σχέση ανθρωπότητας με την Μνήμη και το συλλογικό παρελθόν μας. Ο τελικός στόχος είναι η ανάδυση ενός νέου πολιτισμικού παραδείγματος που θα επουλώσει τις πληγές που έχει προκαλέσει το υπάρχον κορεσμένο πολιτισμικό μοντέλο στην Γαία και την ανθρωπότητα.

Φαίνεται πως για να περάσουμε ως ανθρωπότητα στο επόμενο βήμα, θα πρέπει να συντήξουμε την πολιτισμική Μνήμη του παρελθόντος με τα τεχνολογικά επιτεύγματα του παρόντος, για να έχουμε μέλλον. Οι ολιστικές αρχές της παραδοσιακής κινέζικης φιλοσοφίας, ιατρικής και στρατηγικής ηλικίας άνω των 30 αιώνων, σε συγκερασμό με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία – που είναι ένας από τους πυλώνες του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, την παραδοσιακή ιατρική σκέψη, μαζί με την πανάρχαια σοφία των αυτόχθονων φυλών, αλλά και τα σύγχρονα ελευθεριακά κινήματα με το ουσιαστικό πρόταγμα της δικαιοσύνης και του περαιτέρω εκδημοκρατισμού της ανθρώπινης κοινωνίας, ταυτόχρονα σε ζύμωση με την σύγχρονη επιστήμη, δύναται να συνθέσουν ένα τεράστιο πλούτο σοφίας που μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής όλων και να προσφέρει κάποια ανακούφιση στον διαχρονικό ανθρώπινο πόνο. Κοιτάζοντας μέσα από ένα ολιστικό, ανθρωπολογικό πρίσμα, το επόμενο πολιτισμικό παράδειγμα που θα αναδυθεί αργά ή γρήγορα, θα πρέπει να είναι ένα παράδειγμα ίασης και θεραπείας των πληγών που έχει επιφέρει το παρόν – ηλικίας περίπου 350 ετών – πολιτισμικό παράδειγμα στην Γαία, αν η ανθρωπότητα επιθυμεί να επιβιώσει.

Wuji – 無極, ένα σύμβολο της ενοποιημένης ολότητας.

Ποιες είναι οι αξίες που θα συνθέτουν το νέο πολιτισμικό παράδειγμα, ποιος θα είναι ο πυρήνας του; Κατά την γνώμη μας αυτός ο πυρήνας μπορεί να προκύψει αν μελετήσουμε ξανά την σοφία των παραδοσιακών συστημάτων σκέψης. Η αρχαία ελληνική γλώσσα, φιλοσοφία κι επιστήμη – ο θεμελιώδης πυλώνας του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού – είναι οι μόνες ικανές να γεφυρώσουν την ορθόδοξη πατερική θεολογία της ανατολικής Μεσογείου – που είναι ο δεύτερος πυλώνας του δυτικού πολιτισμού – με την ασιατική, κινέζικη ταοϊστική και ινδική βουδιστική φιλοσοφία. Να συνθέσει την αρχέγονη σοφία των αυτόχθονων φυλών του πλανήτη μας, με τα προτάγματα των σύγχρονων ελευθεριακών και αντιεξουσιαστικών κινημάτων και την σύγχρονη επιστημονική σκέψη των θετικών και ανθρωπιστικών επιστημών. Η ελληνική γλώσσα σε όλο της το εύρος, ηλικίας περίπου 35 αιώνων, βρίσκεται στον πυρήνα των περισσότερων επιστημονικών και ιατρικών εννοιών του δυτικού πολιτισμού, κι είναι ικανή με τον πλούτο νοημάτων που διαθέτει να γεφυρώσει την δυτική με την ασιατική σκέψη. Το απόσταγμα όλων αυτών είναι που απαιτείται να εφαρμόσουμε στις ανάγκες του 21ου αιώνα. Όλα τα παραπάνω συστήματα σκέψης οπωσδήποτε έχουν διαφορές, κάπου όμως ενυπάρχουν ορισμένες σημαντικές ομοιότητες. Ίσως η κυριότερη από αυτές είναι η εναρμόνιση με τον «Φυσικό Νόμο», μια διαχρονική και πανανθρώπινη πυξίδα που βοηθάει το πρόσωπο να πορευθεί στον κόσμο, να κατακτήσει την αυτογνωσία και αυτοπραγμάτωση, να προάγει τις καλές σχέσεις, και να αυξήσει τις πιθανότητες μακροημέρευσης μιας κοινωνίας σε βάθος χρόνου.

Κατά τον 6ο περίπου αι. πΧ οι αρχαίοι παππούδες μας περιέγραψαν τον Φυσικό Νόμο. Ο Εμπεδοκλής μίλησε για τον «Σφαίρο» (Ολότητα) που απαρτίζεται` από δυο θεμελιώδεις δυνάμεις, την «Φιλότητα» (η δύναμη της φιλίας που ελκύει) και το «Νείκος» (η δύναμη της διαμάχης που διαχωρίζει). Αργότερα ο Ιπποκράτης τις περιέγραψε ως «Πυρ» και «Ύδωρ». Οι Κινέζοι πρόγονοι της αντίστοιχης νατουραλιστικής σχολής περίπου την ίδια περίοδο, ονόμασαν την ανάλογη έννοια του Σφαίρους ως Taiqi太極 – το «Υπέρτατο Μεγάλο», και τις δυο θεμελιώδεις δυνάμεις που το απαρτίζουν ως «yang陽 – Φως» και «yin陰 – Σκιά». Η ζωή που ζούμε υπάρχει λόγω αυτής της εναλλαγής φωτός και έλλειψης φωτός, θέρμης και έλλειψης θέρμης, κίνησης και έλλειψης κίνησης, δομής και έλλειψης δομής. Επιπλέον, στο βασίλειο των θηλαστικών, η ζωή διατηρείται και διαιωνίζεται μέσω της συμπληρωματικής λειτουργίας του σπέρματος με το αυγό, δίνοντας ένα μεγαλύτερο εύρος ερμηνείας στον όρο «yinyang». Έλληνες και Κινέζοι αναφέρονται ο καθένας με τον τρόπο του στον Φυσικό Νόμο. Αυτός είναι ο πυρήνας της Ύπαρξης κι εκφράζεται μέσα από τις πράξεις και τα έργα της Γαίας, μέσω της δημιουργίας κι εξέλιξης της Ζωής.

Ιδανικά κι οι πράξεις της ανθρωπότητας θα ήταν καλό να εναρμονίζονται με αυτόν τον πυρήνα, κάτι που μάλλον δεν συμβαίνει σήμερα. Μπορούμε να παρατηρήσουμε πως η ανθρωπότητα βρίσκεται σε μια κατάσταση ανισορροπίας. Ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός πάσχει από μια ακατάσχετη φωτιά που καταστρέφει οικοσυστήματα, αυτόχθονες φυλές, τοπικές διαλέκτους, παλιούς πολιτισμούς, την οικονομία, ζώα, φυτά, συνειδήσεις, ψυχές. Κατά τις αρχές διάγνωσης της κινέζικης ιατρικής αυτό που απαιτείται είναι η θρέψη του yin. Σε κοινωνιολογική και ανθρωπολογική κλίμακα το yin εκφράζεται μέσω της Μνήμης, της αρχέγονης Σοφίας που έρχεται από το απώτατο παρελθόν. Μνήμες σχετικά με τον Φυσικό Νόμο, και την εναρμόνιση της σχέσης του Ανθρώπου με την Γαία. Εδώ βλέπουμε πως οι Κινέζοι, οι Έλληνες, οι Ινδιάνοι της Αμερικής, οι Αβορίγινες της Αυστραλίας και γενικότερα οι αυτόχθονες του Τέταρτου Κόσμου έχουν κάτι να πουν πάνω στο θέμα!

Η επίγνωση του Φυσικού Νόμου δεν είναι απλά ένα λογικό συμπέρασμα αλλά μια εκστατική εμπειρία. Αυτή η εμπειρία ανοίγει την καρδιά του ανθρώπου, αυξάνει την ενσυναίσθηση και περιγράφεται στην ορθόδοξη παράδοση ως «εν Χριστώ Αγάπη», στην ταοϊστική παράδοση ως «Φυσικότητα» και στον βουδισμό ως «Συμπόνοια». Απαιτεί το ξεγύμνωμα της ψυχής από τις έγνοιες και τα πάθη και την πλήρη παράδοση στο μεγαλείο της Ύπαρξης. Είναι το σημείο της ένωσης του ανθρώπου με το Ιερό. Η θεραπεία προϋποθέτει αυτή την εμπειρία κι έχει ως θεμέλιό της την φυσικότητα. Αυτός ο εσωτερικός πυρήνας μπορεί να εκφραστεί με διάφορα μέσα, όπως με το άγγιγμα και την μάλαξη, με την βελόνα, τα βότανα, το νυστέρι ή τον λόγο. Θεραπεία μπορεί να συμβεί προς έναν άνθρωπο αλλά και προς το άμεσο περιβάλλον μας, το σπίτι μας, την οικογένεια, την κοινότητα, την χώρα, την ίδια την Γαία, είναι μια πολυεπίπεδη, μορφοκλασματική σχέση. Ο μεγάλος ταοϊστής γιατρός του 6ου μ.Χ. αι. Sun Si Miao που θεωρείται ως ο άγιος της Ιατρικής στην Κίνα και αντίστοιχος του Έλληνα Ιπποκράτη αναφέρει: «Η Καλλιέργεια της Ζωής – Yangsheng養生 ξεκινά από το πρόσωπο και επεκτείνεται στην οικογένεια, την κοινότητα, το έθνος, την Γαία και προς τους άλλους Κόσμους, καθώς η ανθρώπινη Συνείδηση επεκτείνεται προς το Σύμπαν».

Κοινοποιήστε:

Κοινοποιήστε:

Κοινοποιήστε:

Κοινοποιήστε: