Η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική℠ – Zhōngyī 中医 ανήκει στην κατηγορία των συστημάτων Παραδοσιακής, Συμπληρωματικής & Ολιστικής Υγείας℠, σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), αποδεδειγμένης ηλικίας τουλάχιστον 2200 ετών. Διαμορφώθηκε μέσα από τη μακραίωνη ζύμωση διαφορετικών θεωριών και μεθόδων, διατηρώντας ταυτόχρονα ορισμένα θεμελιώδη αξιώματα που της δίνουν συνοχή. Από τα μέσα του 19ου αιώνα έχει σταδιακά ενσωματώσει και της θεωρίες της σύγχρονης ανατομίας και φυσιολογίας, δημιουργώντας έναν απαράμιλλο συνδυασμό στην υπηρεσία της Ενιαίας Υγείας.
Η υγεία θεωρείται πως είναι η φυσική κατάσταση ισορροπίας του οργανισμού ως ενός ενιαίου σωματικού και ψυχοσυναισθηματικού συνόλου. Οι ουσιαστικότεροι παράγοντες που σχετίζονται με την διατήρηση της υγείας είναι η ισορροπία μεταξύ κίνησης και διατροφής καθώς και οι συνθήκες του περιβάλλοντος, τόσο οι φυσικές όσο και οι κοινωνικές. Κάθε οργανισμός που αποκλίνει από την κατάσταση της υγείας διαθέτει τη ροπή να επανέλθει σε αυτή μέσω των φυσικών δυνάμεων αυτοΐασης. Ο ρόλος του θεραπευτή ΠΚΙ℠ είναι να συμβάλλει στη συντόμευση του χρόνου αποκατάστασης και να βοηθά τον πελάτη του να διατηρεί την υγεία και την ευζωία του.
Οι 5 κατηγορίες θεραπείας της ΠΚΙ℠
Η ΠΚΙ℠ χρησιμοποιεί πέντε κύριες κατηγορίες εξισορρόπησης του τσι, με πρώτη την ορθή διατροφή και δεύτερη την άσκηση. Με αυτούς τους τρόπους ο οργανισμός μπορεί να διατηρείται υγιής. Στην περίπτωση που χρειάζεται υποστήριξη, μπορεί αρχικά να χρησιμοποιηθεί η μάλαξη ως ηπιότερο μέσο. Η βεντουζοθεραπεία, η μοξαθεραπεία και o βελονισμός ΠΚΙ℠ δύναται να αποκαταστήσουν περαιτέρω την απρόσκοπτη ροή του τσι. Επιπλέον η χρήση της φυτοθεραπείας είναι μια εξαιρετική συμπληρωματική μέθοδος για την αποκατάσταση της υγείας του όντος. Πιο αναλυτικά οι μέθοδοι σε αυτές τις πέντε κατηγορίες είναι:
- Διατροφή – Shíliáo 食療. Κατατάσει τις τροφές σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση της ΠΚΙ℠ . Αφορά την ιδέα πως η ίδια μας η τροφή μπορεί να λειτουργήσει ως «φάρμακο ή φαρμάκι», ανάλογα με τις επιλογές που κάνουμε και τον τρόπο χρήσης της. Η κεντρική ιδέα αφορά τη βρώση κατάλληλης τροφής με μέτρο, σύμφωνα με τις εποχές και το περιβάλλον που ζούμε.
- Καλλιέργεια του τσι – Qìgōng 氣功. Είναι μια ολιστική μέθοδος άσκησης ευρέως φάσματος, από ήπια έως ιδιαίτερα απαιτητική. Περιλαμβάνει τη διατήρηση στατικών ισομετρικών θέσεων, ήπιων αργών κίνησεων, συντονισμό διαφορετικών κινήσεων, ρύθμιση της αναπνοής και εστίαση του νου. Είναι ιδανικές για όλες τις ηλικίες για την πρόληψη, βελτίωση και αποκατάσταση της υγείας.
- Άσκηση ντάογιν – Dǎoyǐn 導引. Είναι μια σειρά από ασκήσεις συντονισμού του σώματος και του νου. Δίνεται έμφαση στις διατάσεις. Οι ασκήσεις γίνονται τόσο σε όρθια θέση όσο και στο έδαφος. Ιστορικά είναι ο πρόδρομος του τσιγκόνγκ, που συνδέθηκε με την εισαγωγή της ινδικής κουλτούρας στην Κίνα κατά τον 3ο αι. μΧ.
- Μάλαξη – Tuīná 推拿. Είναι η παραδοσιακή κινέζικη μέθοδος μάλαξης. Αν θα θέλαμε να μεταφράσουμε κυριολεκτικά τους κινέζικους χαρακτήρες, θα μπορούσαμε να τους αποδώσουμε ως «ανατρίψεις-ζυμώματα». Στην καθημερινή χρήση, μεταφράζεται απλώς ως «μάλαξη». Χρησιμοποιεί μια ποικιλία τεχνικών μάλαξης, δακτυλοπίεσης, χειροπρακτικής κ.α.
- Οστεοπαθητική – Diēdǎ 跌打. Ο όρος κυριολεκτικά ερμηνεύεται ως «πέφτω και χτυπάω». Είναι ένας συνδυασμός ασιατικής τραυματολογίας και οστεοπαθητικής. Συνδυάζει επίσης bodywork και manual therapy. Συνοδεύεται από τη χρήση ειδικών συνταγών βοτανοθεραπείας εξωτερικής χρήσης για την αποκατάσταση των τραυματισμών.
- Βελονισμός & Μοξαθεραπεία Zhēnjiǔ 針灸. Είναι κινέζικη μέθοδος. Περιλαμβάνει την τοποθέτηση ειδικών βελόνων και την εφαρμογή θερμότητας. Αυτό γίνεται μέσω της καύσης του βοτάνου Artemisia Annuae (ποικιλία της γνωστής μας αψιθιάς). Οι θεραπείες εφαρμόζονται σε χαρτογραφημένες περιοχές του σώματος. Αντιμετωπίζει το νου και το σώμα ολιστικά ως ένα ενιαίο σύνολο, και το βοηθά να επιστρέψει στην κατά το δυνατόν εύρυθμη κατάσταση ομοιόστασης.
- Βεντουζοθεραπεία – Báguàn 拔罐. Μέθοδος τοποθέτησης ειδικών βεντουζών που τοποθετούνται στο δέρμα, με ειδικό πιστόλι εισρόφησης αέρα, δημιουργώντας κενό αέρος.
- Mέθοδος απόξεσης με ειδικό εργαλείο – Guāshā 刮痧. Πρόκειται για μέθοδο απόξεσης και υπεραιμίας του δέρματος με ειδικό εργαλείο απόξεσης.
- Βοτανοθεραπεία – Zhōngyào 中藥. Χρησιμοποιεί εκατοντάδες διαφορετικά βότανα σε συνδυασμούς, με αποτέλεσμα να δημιουργείται συνεργικό αποτέλεσμα. Οι φόρμουλες αυτές είναι ιδιαίτερα ισχυρές και χρησιμοποιούνται τουλάχιστον από τον 1ο αιώνα ως σήμερα στη σύγχρονη Κινέζικη Ιατρική. Συνολικά υπάρχουν περί τις 100.000 τέτοιες φόρμουλες που έχουν αναπτυχθεί εντός των τελευταίων 20 αιώνων. Στην κλινική πρακτική όμως συνήθως χρησιμοποιούνται μερικές εκατοντάδες από αυτές.
Το νήμα που ενώνει όλες τις παραπάνω μεθόδους είναι η ιδέα της «καλλιέργειας της ζωής» – Yang Sheng 養生. Αφορά την καλλιέργεια ενός υγιούς τρόπου ζωής που θρέφει το σώμα, τον νου και το πνεύμα, τονώνει την υγεία και προάγει την ευδαιμονία του όντος, διατηρώντας κατά το δυνατόν μια δυναμική ισορροπία. Η καλλιέργεια ενός υγιούς τρόπου ζωής περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς άξονες:
1. το ορθό συναίσθημα, που είναι η φυσική χαρά.
2. την ορθή διατροφή, σύμφωνα με το φυσικό ρυθμό.
3. την ορθή άσκηση, με διατάσεις, αναπνευστικές ασκήσεις και ήπιας ταχύτητας φυσική κίνηση.
4. τον ορθό ύπνο τις κατάλληλες ώρες, επίσης σύμφωνα με το φυσικό ρυθμό.
Η Βασική Θεωρία της Κινέζικης Κοσμολογίας
Η κεντρική ιδέα που διαπερνά την αρχαία φιλοσοφική κινέζικη σκέψη απ’ άκρο σε άκρο είναι η θεμελιώδης σημασία του ηλιακού φωτός και η μελέτη της εναλλαγής των φαινομένων της ζωής μέσα από τις ιδέες του Yinyang 陰陽, όπως μας αναφέρει το αρχαιότερο βιβλίο της Κίνας, το Βιβλίο της Αλλαγής – Yijing 易經 (3η χιλιετία πΧ). Μέσα από την παρατήρηση της ίδιας της φύσης αντιλαμβάνεται κάποιος την εναλλαγή των φαινομένων της ζωής και προσαρμόζει τον βίο του σύμφωνα με την αρχή της Φυσικότητας – Ziran 自然, όπως αναφέρεται στο επίσης πασίγνωστο Βιβλίο της Φυσικής Αρετής – Daodejing 道德經.
Κατανοώντας την αλληλοσυσχέτιση του Κόσμου μέσα από την παρατήρηση της φύσης οι αρχαίοι κινέζοι πρόγονοι συνέλαβαν πως τα φαινόμενα της ζωής μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις κύριες κατηγορίες. H θεμελιώδης αυτή ιδέα της κινέζικης σκέψης εκφράζεται μέσα από τη φράση «Ουρανός Γαία Άνθρωπος» – Tian Di Ren 天地人 και αποτελείται από:
α. στα ουράνια φαινόμενα, που προέρχονται από τις επιδράσεις του Ήλιου, της Σελήνης και των πλανητών και ρυθμίζουν το χρόνο.
β. στα γήινα φαινόμενα, που προέρχονται από τη χλωρίδα και την πανίδα, τη γεωμορφολογία και τη γεωγραφία του χώρου.
γ. στα φαινόμενα της ανθρώπινης κουλτούρας, που ορίζονται από την ανθρώπινη συμπεριφορά, το πολιτισμικό υπόβαθρο της εκάστοτε εποχής, τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.
Ενιαία και Παραδοσιακή Υγεία στον 21ο αιώνα
Σήμερα συναντούμε σχεδόν τις ίδιες ιδέες στον – κατά ΠΟΥ – ορισμό της «Ενιαίας Υγείας» (One Health), όπου η σύγχρονη τάση υιοθετεί την ιδέα του ολισμού. Η Ενιαία Υγεία είναι μια ολιστική προσέγγιση που αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση της υγείας των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος. Ο πλανήτης λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα, όπου οι αλλαγές σε έναν τομέα επηρεάζουν τους υπόλοιπους. Αυτή η προσέγγιση είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση προκλήσεων όπως οι ζωοανθρωπονόσοι (ασθένειες που μεταδίδονται μεταξύ ζώων και ανθρώπων), οι λοιμώξεις, η μικροβιακή αντοχή και η κλιματική αλλαγή, που επιδεινώνουν την εξάπλωση νέων ή επανεμφανιζόμενων ασθενειών.
Ο ΠΟΥ προωθεί τη σύζευξη της σύγχρονης βιοϊατρικής με την Παραδοσιακή Υγεία σε ένα ενιαίο ολιστικό ιατρικό σύστημα, αναζητώντας μέσα από την επιστημονική έρευνα νέες λύσεις στα προβλήματα της δημόσιας υγείας του 21ο αι. Ως Παραδοσιακή Υγεία ορίζονται τα συστήματα εμπειρικής υγειονομικής περίθαλψης και ευεξίας, που προέρχονται από διαφορετικά ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια και που προηγούνται της σύγχρονης βιοϊατρικής. Δίνει έμφαση σε μια φυσική και ολιστική προσέγγιση για την αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ του νου, του σώματος και του περιβάλλοντος. Επιπλέον, η Συμπληρωματική Υγεία αναφέρεται σε πρόσθετες πρακτικές υγειονομικής περίθαλψης κι έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει το κυρίαρχο βιοϊατρικό παράδειγμα και να υποστηρίξει πιο ολοκληρωμένα τις ανάγκες της δημόσιας υγείας και ευεξίας του πληθυσμού.
Βιβλιογραφικές αναφορές:
Chen, K.W. «What is Yang Sheng»? http://yang-sheng.com/?page_id=55
Duan, Z.L. (2012). Διαλέξεις στο 3ο συνέδριο TCM στην Αθήνα.
Feng, G., et al. (2011). Daodejing, 3rd edition.
Kaptchuk, T. (2000). The Web that has no Weaver: Understanding Chinese Medicine, 2nd edition.
Kendall, D. (2002). Dao of Chinese Medicine: Understanding an Ancient Healing Art. Oxford University Press.
Liu, L. (2019). Classical Chinese Medicine. Hong Kong: Chinese University of Hong Kong Press.
Τηλικίδης, Α. (1999). Η Βασική Θεωρία της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής. Αθήνα: ΑΚΑΔΗΜΙΑ
Unschuld, P. (2003). Huangdi Neijing Suwen: Nature, Knowledge, Imagery in an Ancient Chinese Medical Text: With an Appendix: The Doctrine of the Five Periods and Six Qi in the Huang Di Nei Jing Su Wen. California: University of California Press.
Unschuld, P. (2017). Διαλέξεις στην Ακαδημία Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής.
Wilhelm, R. (1950). Yijing: Book of Changes. Introduction by Carl G. Jung. 2rd edition. Princeton: Princeton University Press.
Χριστοφόρου, Γ. Διδασκαλίες της παραδοσιακής οικογένειας neijiaquan Yin Cheng Gong Fa.
Zhong, Q. Διαλέξεις στην Ακαδημία Αρχαίας Ελληνικής και Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής.
One Health. (χ.χ.). Από World Health Organisation. Ανακτήθηκε από https://www.who.int/health-topics/one-health#tab=tab_1
Traditional, Complementary, and Integrative Medicine. (χ.χ.). Από World Health Organisation. Ανακτήθηκε από https://www.who.int/health-topics/traditional-complementary-and-integrative-medicine#tab=tab_1
Tian. (χ.χ.). Από Wikipedia. Ανακτήθηκε από https://en.wikipedia.org/wiki/Tian
Ziran. (χ.χ.). Από Wikipedia. Ανακτήθηκε από https://en.wikipedia.org/wiki/Ziran
ZiRAN自然 • ΦύσηΡοή℠ 